Jazz Hà Nội qua góc của nhà nghiên cứu Singapore
Nghệ sĩ Quyền Văn Minh. Ảnh: Hiền Trang
Không chỉ viết về một dòng nhạc du nhập, cuốn sách "Jazz ở Hà Nội: Ngẫu hứng giữa các thế giới" mở ra một lát cắt mới về đời sống văn hóa Việt Nam khi dòng nhạc jazz "bén rễ", thích nghi và trở thành một phần của bản sắc nghệ thuật Hà Nội.
TS Stan BH Tan-Tangbau, tác giả cuốn sách Jazz ở Hà Nội: Ngẫu hứng giữa các thế giới bắt đầu quan tâm đến đời sống jazzở Hà Nội vào năm 2000.
Với sự giúp đỡ của 2 cộng sự là nguyên Phó Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam Lưu Quang Minh và nghệ sĩ saxophone Quyền Thiện Đắc, tác giả đã dành 9 tháng phỏng vấn các nhạc sĩ jazz Việt Nam, đi thực địa tại các câu lạc bộ jazz và nhiều địa điểm khác, nghiên cứu tài liệu trong các thư viện và sử dụng những sưu tầm để thực hiện cuốn sách.
Theo TS Stan BH Tan-Tangbau, chính vị thế đặc biệt của Hà Nội, với tư cách là trung tâm chính trị - văn hóa của đất nước, đã tạo nên những điều kiện lịch sử, xã hội rất riêng, trong đó jazz vừa gặp trở ngại, vừa tìm được con đường để thích nghi và định hình bản sắc.
Jazz ở Hà Nội khởi đầu từ những nỗ lực đơn lẻ và phi thường của một số ít nhạc sĩ, trong bối cảnh thiếu thốn tư liệu, môi trường biểu diễn và đào tạo. Từ những ngày đầu tự học, tự mày mò với một dòng nhạc ngoại lai, các nghệ sĩ dần xây dựng kỹ năng, tích lũy tri thức và hình thành mạng lưới cộng đồng.
Qua thời gian, jazz không chỉ được biểu diễn trong các không gian nhỏ lẻ, mà còn từng bước đi vào các cơ sở đào tạo chính quy, trở thành một lĩnh vực âm nhạc có tính chuyên nghiệp và ý thức nghề nghiệp rõ ràng.
Sách "Jazz ở Hà Nội: Ngẫu hứng giữa các thế giới" ấn hành đầu năm 2026
Như tác giả đã chỉ ra, một trong những đóng góp quan trọng của Lưu Quang Minh cho nền nhạc jazz là ông đã thành lập bộ môn jazz tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, giảng dạy như một môn học chính quy.
TS Stan BH Tan-Tangbau cho rằng dẫu jazz chưa được thưởng thức rộng khắp như một loại hình nhạc đại chúng Việt Nam nhưng nó vẫn được trân trọng tương tự như nhạc cổ điển.
"Nhạc jazz được xem là thể hiện "nghệ thuật chất lượng cao". Cũng như nhạc dân gian, nhạc dân tộc và nhạc cách mạng Việt Nam, jazz và nhạc cổ điển được kỳ vọng đóng góp vào việc "giáo dục thẩm mỹ và phát triển văn hóa" cho công chúng Việt Nam.
Jazz đã được giới thiệu là tương thích với di sản nhạc cổ truyền Việt Nam. Jazz là thứ âm nhạc nghiêm túc ở Hà Nội", TS Stan BH Tan-Tangbau nhận định.
TS Stan BH Tan-Tangbau (Singapore) là một nhà nghiên cứu chuyên về Việt Nam học và Nhân học. Ông cộng tác và có nhiều bài viết được đăng trên các tạp chí như: Jazz Perspectives, Collaborative Anthropologies, Journal of Narrative Politics và Journal of Vietnam Studies.
Ông từng giảng dạy tại Đại học RMIT Vietnam, Đại học Ritsumeikan ở Kyoto và Đại học Quốc gia Singapore. Tác phẩm nổi bật: Chơi jazz ở Việt Nam: Quyền Văn Minh và nhạc jazz Hà Nội (đồng tác giả, 2022).
- Trần Hồ Lam | Báo Phụ nữ Việt Nam -
