Lịch sử chữ quốc ngữ (1615–1919) - Ấn bản dấu ấn 10 năm

THÔNG TIN XUẤT BẢN

NỘI DUNG CHÍNH

"Lịch sử chữ quốc ngữ (1615–1919)” của tác giả Phạm Thị Kiều Ly là một công trình khảo cứu công phu về quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện của chữ quốc ngữ - hệ chữ viết đã góp phần làm thay đổi đời sống văn hóa, giáo dục và xã hội Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến nay. 

Từ những bản thảo viết tay, từ điển, thư từ và báo cáo truyền giáo được lưu giữ tại nhiều văn khổ và các trung tâm lưu trữ khác của châu Âu, tác giả Phạm Thị Kiều Ly tái hiện hành trình hình thành và phát triển của chữ quốc ngữ trong hơn ba thế kỷ, từ những ghi chép đầu tiên của các giáo sĩ Dòng Tên đầu thế kỷ XVII đến khi chữ quốc ngữ từng bước thay thế chữ Hán và chữ Nôm trong đời sống xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX. Không chỉ khảo cứu quá trình hình thành của một hệ chữ viết, Lịch sử chữ quốc ngữ (1615-1919) còn đặt lịch sử chữ quốc ngữ trong bối cảnh rộng lớn của lịch sử truyền giáo, giao lưu văn hóa Đông - Tây, cũng như những chuyển biến về giáo dục, báo chí và đời sống trí thức Việt Nam. Bằng việc đối chiếu nguồn tư liệu đa ngôn ngữ và đưa ra nhiều phát hiện, cách lý giải mới, cuốn sách góp phần làm sáng tỏ một trong những giai đoạn quan trọng nhất của lịch sử văn hóa Việt Nam, đồng thời mang đến cho độc giả cái nhìn toàn diện hơn về nguồn gốc của hệ chữ viết mà chúng ta sử dụng ngày nay.

Công trình được xuất bản lần đầu bằng tiếng Pháp năm 2022 với nhan đề Histoire de l'écriture romanisée du vietnamien (1615–1919), phát triển từ luận án tiến sĩ bảo vệ tại Đại học Sorbonne Nouvelle. Tác phẩm vinh dự nhận Giải thưởng Luận án xuất sắc GIS Asie năm 2020, ghi nhận những đóng góp nổi bật cho nghiên cứu châu Á và Việt Nam học.

Omega+ xuất bản “Lịch sử chữ quốc ngữ (1615–1919)” tại Việt Nam lần đầu vào năm 2024. Ngay sau khi ra mắt, cuốn sách đã nhận được sự quan tâm của đông đảo độc giả yêu thích lịch sử, ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam, đồng thời vinh dự giành Giải C - Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII năm 2025. Đây là một trong những tác phẩm quan trọng của Tủ sách Lịch sử - Văn hóa Việt Nam do Omega+ chủ trương.

THÔNG TIN TÁC GIẢ

TS. Phạm Thị Kiều Ly

Giảng viên Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Thành viên Viện Nghiên cứu Lịch sử các lý thuyết ngôn ngữ - Trung tâm nghiên cứu khoa học Quốc gia Pháp.

Lĩnh vực nghiên cứu chính: Lịch sử chữ quốc ngữ; lịch sử chữ viết hệ La-tinh của ngôn ngữ của các dân tộc tại Việt Nam; di sản ngôn ngữ và tư liệu; ngữ học truyền giáo tại châu Á. 

Phạm Thị Kiều Ly bảo vệ luận án Tiến sĩ tại Đại học Sorbonne Nouvelle (Pháp) năm 2018, cô chuyên nghiên cứu về lịch sử chữ quốc ngữ và lịch sử ngữ pháp tiếng Việt. Cô quan tâm nghiên cứu lịch sử chữ viết của các dân tộc thiểu số cũng như di sản ngôn ngữ của các dân tộc đang có nguy cơ biến mất. 

Ngoài việc chuyên tâm đi sưu tầm tư liệu về Việt Nam tại châu Âu, Phạm Thị Kiều Ly cũng rất quan tâm đến việc phổ biến kiến thức khoa học tới đại chúng bên cạnh việc xuất bản các công trình nghiên cứu chuyên khảo trên các tạp chí quốc tế và trong nước. Phạm Thị Kiều Ly là tác giả, đồng tác giả của 3 tác phẩm:

Phạm Thị Kiều Ly. 2024 (sắp xuất bản). 100 câu hỏi về lịch sử chữ quốc ngữ. Hà Nội: Omega+ và Nhà xuất bản Khoa học xã hội. 

Phạm Thị Kiều Ly & Tạ Huy Long. 2023. Người Việt gọi tôi là Cha Đắc Lộ - Hành trình sáng tạo chữ Quốc ngữ. Hà Nội: Nhà xuất bản Kim Đồng. 

Phạm Thị Kiều Ly. 2022. Histoire de l’écriture romanisée du vietnamien (1615-1919). Paris: Les Indes Savantes. 

Cô cũng đồng thời là đồng chủ biên của tác phẩm: 

Dan Savatovsky, Mariangela Albano, Thi Kieu Ly Pham, Valérie Spaëth (dir). 2023.  Language Learning and Teaching in Missionary and Colonial Contexts. Amsterdam: Amsterdam University Press.