Một bản tiểu luận về tính bình đẳng trí tuệ của loài người
“Nền văn minh thế giới sẽ không phải là cái gì khác hơn sự liên hợp, trên quy mô thế giới, của những nền văn hóa mà mỗi nền văn hóa giữ được tính độc đáo của mình.
Lỗi giao diện: file 'snippets/shortcode-Trích.bwt' không được tìm thấy
L.M. Montgomery, mẹ đẻ của những nàng thơ. Những nhân vật nữ bà sáng tạo ra luôn xinh xắn, mộng mer, căng tràn năng lượng. Tiếng cười của các nàng dường như có thể xua tan u ám trong tâm hồn người ta vậy. Anne, Emily, Marigold, Sara... mỗi nàng một vẻ, nhưng họ có một điểm chung, tất cả đều từng mơ ước trở thành nhà truyền giáo để đi tới những xứ sở hẻo lánh xa xăm, nơi có những dân tộc bán khai đang đợi họ khai hóa.
Đây chính là vấn đề, một thời gian dài người ta luôn coi nền văn minh tôn thờ vật chất và kỹ nghệ của Châu Âu là chuẩn mực duy nhất để đo lường những nền văn minh khác, coi Cơ Đốc giáo là đức tin chân chính duy nhất để phán xét các đức tin khác. Kiểu tư duy này đã ngấm sâu vào cộng đồng, thậm chí cả vào văn học thiếu nhi, nơi mà trẻ con cũng muốn cải đạo người khác, khai hóa văn minh cho người khác, dù bản thân chúng chẳng hiểu đức tin là gì, và văn minh là gì? Thực chất chúng chỉ muốn khiến người khác trở nên giống chúng. Điều này đã khiến cho một nhà dân tộc học vô cùng bức xúc, khiến ông dành tâm huyết viết nên tiểu luận “Chủng tộc và Lịch sử”, một tác phẩm kinh điển của dân tộc học.
Đây là lần đầu tiên tôi đọc sách của Lévi-Strauss. Lĩnh vực ông dụng công nghiên cứu và thành danh hoàn toàn xa lạ đối với tôi. “Chủng tộc và Lịch sử” là một tiểu luận rất mỏng, dung lượng chưa đến trăm trang, thêm phần phụ lục là một bài chân dung về tác giả tầm dăm chục trang nữa, cả cuốn sách chỉ dày trăm rưởi trang, vậy mà tôi phải dành cả tuần mới đọc xong. Quá nhiều các khái niệm mới mẻ như: “lịch sử lũy tích”, “lịch sử đứng yên”.v.v..., những khái niệm quen thuộc như: “văn minh”, “chủng tộc”, “văn hóa”.v.v... thì được đánh giá lại toàn diện dưới những góc nhìn khác. Khiến tôi cứ bị ngẩn tò te, không khác gì “bò đội nón”, hay “chó xem tát ao” khi cố gắng chăm chú lắng nghe ông Lévi-Strauss giảng bài.
“Chủng tộc và Lịch sử” mỏng mà cô đọng. Với tinh thần rất nhân văn khi bàn tới các chủ đề quen thuộc tiến bộ và văn minh, tác phẩm gợi mở nhiều góc nhìn mới mẻ. Nhiều khái niệm trừu tượng được giải thích và ví von rất thú vị (như vụ tác giả thích so sánh lịch sử giống một canh bạc đỏ đen ngẫu nhiên, một bài toán xác suất bất định), giúp cung cấp những viên gạch tri thức nền tảng vững chắc, để bạn tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về chủ đề lớn, thú vị này
- Đặng Xuân Lương -
