"Ngũ Luân Thư" - Tấm gương phản chiếu những phẩm chất định hình nên một nước Nhật Bản hiện đại

Ngũ Luân Thư (五輪書 - Gorin no Sho),

Có những thứ trường tồn với thời gian, và Ngũ Luân Thư là một cuốn sách như thế, kiếm đạo Miyamoto Musashi đã để lại một di sản vô giá, nó là khởi nguồn, là kim chỉ nam chỉ đường để người Nhật ngày càng giỏi hơn, mạnh hơn.

Hiểu theo nghĩa thông thường ngũ luân thư chỉ là một cuốn binh pháp về kỹ thuật kiếm thuật, nhưng khi ngẫm sâu và kỹ thì đó là cuốn binh pháp mà giá trị của nó được áp dụng qua nhiều thế hệ, giúp chúng ta bách chiến bách thắng.

Vì thế mà trải qua hàng thế kỷ, tác phẩm này đã vượt ra khỏi phạm vi võ thuật để trở thành một trong những chiếc chìa khóa quan trọng nhất mở ra thế giới quan, triết lý sống và hệ giá trị cốt lõi của người Nhật Bản.

Người Nhật hiện đại, từ các võ sư, nghệ nhân cho đến các nhà quản trị doanh nghiệp cấp cao và cả những người dân bình thường, vẫn tìm thấy ở Ngũ Luân Thư những bài học vô giá, đó là sự hoàn thiện tự thân, mọi việc trên đời, dù nhỏ cũng phải thông qua rèn luyện không ngừng nghỉ, phải đặt hết tâm mình vào đó xem việc mình làm là đam mê, là thứ quyết định cuộc đời: “Tập luyện ngàn ngày gọi là Rèn, luyện tập vạn ngày gọi là Luyện”.

Ngoài chú tâm đến việc văn ôn võ luyện, Musashi còn nhấn mạnh việc phải hiểu rõ môi trường xung quanh, hiểu được điểm mạnh, điểm yếu của đối tượng mà mình ướng đến làm sao để không bị động khi bắt tay vào hành động, không những thế, ta còn cần phải có một góc nhìn thoáng, sâu và rộng - tức là biết nhìn nhận vấn đề từ góc độ của người ngoài cuộc để không bị bất ngờ trước những thay đổi của xã hội.

Trong Ngũ Luân Thư - Miyamoto Musashi cũng dùng toàn bộ quyển cuối (Quyển về Hư vô) để nói đến tính “không”. Khi vận dụng triết lý này thuần thục ta sẽ hành động mà không còn sự gượng ép, tính toán mà tự nhiên như hơi thở. Đó cũng là triết lý trong Đạo giáo, vô vi tức là hiểu được các quy luật tự nhiên và hành động thuận theo tự nhiên, không gượng ép, không chống lại quy luật chung của vũ trụ bao la. Như lời nhắc sâu sắc của Lão Tử: Sống như dòng nước “Những người tốt nhất, giống như nước, mang lại lợi ích cho tất cả và không cạnh tranh. Họ sống ở những nơi thấp kém mà người khác khinh miệt. Đặt người khác lên trên mình, họ thấy mình ở vị trí cao nhất và đến rất gần với Đạo…”

Qua Ngũ Luân Thư ta nhận ra đây không chỉ là cuốn binh thư dạy người Nhật cách “chiến thắng” trong một cuộc chiến, mà dạy họ cách “làm chủ” cả cuộc đời mình. Cuốn sách là tấm gương phản chiếu những phẩm chất định hình nên một nước Nhật Bản hiện đại với phương châm kỷ luật tự giác, kiên cường trước sóng gió, không ngừng hoàn thiện và tư duy chiến lược sắc bén, những tố chất giúp con người xứ hoa Anh Đào xây dựng một đất nước phồn vinh, thể hiện qua “Tinh thần Nhật Bản” với khả năng tự đứng dậy từ nghịch cảnh, sự kiên cường trước thiên tai, và ý thức kỷ luật tự giác cao độ của mỗi người dân để xây dựng một xã hội văn minh, thịnh vượng.

- Omega+ Buddies Nguyễn Hồng Giác -