[Review] Quảng trường và Toà tháp

Ý tưởng về Quảng trường và Tòa tháp đã đến với tâm hồn của nhà sử học khi ông viếng thăm Palazzo del Campo – nơi mà hai hình thức tổ chức của loài người được đặt cạnh nhau một cách hài hòa. Quảng trường là nơi phục vụ các hoạt động của người dân, nơi những câu lạc bộ, đội nhóm được thỏa sức kết nối nằm cạnh một tòa tháp hùng vĩ đại diện cho hệ thống thức bậc và quyền lực. Và chính sự va chạm giữa hai hình thức Kết nối mạng lưới và Trật tự thứ bậc mới thật sự là chủ đề xuyên suốt của cuốn sách này.

Điều đầu tiên, không thể không dành lời khen cho Niall Ferguson. Nếu tính luôn cuốn sách này thì Khoa đã đọc 3 cuốn sách của ông và thật sự cứ mỗi lần hoàn thành một tác phẩm của ông, Khoa lại phải trầm trồ sao ông có thể nghiên cứu kỹ và chi tiết đến như vậy. Thậm chí, lần này, Khoa đã có suy nghĩ từ bỏ khi đọc khoảng 60 trang phân tích về mạng lưới bằng toán học. Quá kỹ và quá bác học. Bạn có nghĩ họ phân tích mối quan hệ của một cộng đồng bằng hình học và vector không? Nhưng rất may là sau chương ấy là cả một kho tàng kiến thức. Ferguson sẽ dẫn dắt chúng ta qua lịch sử và nguồn gốc của các tổ chức có tầm ảnh hưởng lớn đến xã hội từ xa xưa cho đến thời điện đại. Từ thời đại của những đế chế cổ xưa, cho đến những hội nhóm bí ẩn của thời Phục Hưng, đến những mầm phôi đầu tiên của tài chính thế giới và rồi cả những quyền lực Internet của nhưng F.A.N.G và B.A.T.

Qua đó, chúng ta sẽ có góc nhìn mới về lịch sử thế giới và loài người. Ở một nơi nào đó vào một lúc nào đó, luôn có sự va chạm và thách thức lẫn nhau lẫn nhau giữa những mạng lưới với các thứ bậc. Chúng tương tác và đấu tranh để trở thành thứ thống trị tại một giai đoạn nào đó, tại thời điểm đó, đối trọng còn lại cũng không mất đi mà sẽ luôn tồn tại song song và liên tục tạo ra những thách thức cho đối thủ của mình.

Chính sự vận động đó sẽ giải thích cho chúng ta về vai trò của Hội Tam điểm, hội Illuminati. Đó là cơ sở để phân tích sự va chạm giữa Kitô giáo và Hồi giáo cùng sự hình thành của giáo hội Tin Lành. Chúng ta sẽ biết tại sao lại có những cuộc thám hiểm phương Đông hoàn toàn thất bại trong khi những người con của lục địa già đã khai phá vùng đất Mỹ thành công hơn cả mong đợi. Từ chiến tranh thế giới thứ I đến sự kết nối của Internet tạo ra một thị trường toàn cầu, một thế giới phẳng như thế nào. Phẳng như một quảng trường nhưng vẫn có nhiều tòa tháp…

Cuối cùng, một trong những điểm Khoa thấy phấn khích nhất và thấy cuốn hút nhất đó chính là sự hiểu biết của Niall về văn học và nghệ thuật. Ở mỗi giai đoạn, ở mỗi vấn đề được mổ xẻ trong xuyên suốt cuốn sách này, ông dẫn dắt chúng ta qua hàng loạt những tác phẩm kịch nghệ, tranh vẽ và tiểu thuyết. Ông diễn giải những dấu ấn của thời đại, những nét chấm phá của xã hội và thứ bậc của giai đoạn lịch sử ấy thông qua các tác phẩm.