Bộ sách dấu ấn phụ nữ tạo nên bước ngoặt
1. Gia đình, Bạn bè và Đất nước
Đây là cuốn hồi ký của bà Nguyễn Thị Bình, nguyên Phó Chủ tịch nước, nữ Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên, Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hòa đàm Paris. Cuốn sách tái hiện cuộc đời của bà, một nhân chứng sống đã tham gia, chứng kiến những chuyển biến thăng trầm của lịch sử, từ thời thơ ấu cho đến khi tham gia hoạt động cách mạng, những dấu mốc quan trọng trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và cả khi đã nghỉ hưu, như bà đã chọn một đầu đề thật giản dị: “Gia đình, bạn bè và đất nước” - những nguồn gốc đã tạo nên sức mạnh đặc biệt trong bà.
Trong lịch sử ngoại giao thế giới, Hội nghị Paris về Việt Nam là cuộc hội đàm kéo dài ngày nhất, ròng rã 4 năm, từ năm 1968 đến năm 1973. Hội nghị có 4 trưởng đoàn, trong đó có duy nhất một nữ trưởng đoàn - bà Nguyễn Thị Bình - Bộ trưởng Bộ Ngoại giao – Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hội nghị Paris về Việt Nam. . Để có được chiến thắng ngoại giao mang tính lịch sử này, có sự đóng góp hi sinh của cả dân tộc Việt Nam, trong đó không thể không nhắc đến bà Nguyễn Thị Bình – một trong những người đại diện các bên ký hiệp định Paris năm 1973 và là người phụ nữ duy nhất đặt bút ký vào Hiệp định này.
2. Viết lại mã sự sống
“Viết lại mã sự sống” của Walter Isaacson từng là cuốn sách bán chạy số 1 New York Times và từng được đánh giá hay nhất năm bởi Time Magazine, The Washington Post, Smithsonian Magazine, Amazon, BookPage, Science News.
Cuốn sách được viết bởi tác giả Walter Isaacson - bậc thầy tiểu sử - kể câu chuyện về những nhân vật đằng sau chiếc “kéo di truyền” đã đưa khoa học sự sống sang một kỷ nguyên mới. Câu chuyện bắt đầu khi Jennifer Doudna - nhà khoa học nữ nhận giải Nobel Hóa học 2020 - học lớp 6, trở về nhà và thấy trên giường có một cuốn sách mang tên “DNA: Hành trình khám phá chuỗi xoắn kép”. Khi lướt qua các trang sách, Doudna đã không thể rời mắt khỏi cuộc chạy đua để khám phá ra “mật mã” về sự sống và từ đó theo đuổi mơ ước trở thành một nữ khoa học gia.
Bà và các cộng sự đã biến sự tò mò về tự nhiên thành một phát minh có thể biến đổi loài người: CRISPR-Cas9 - một kỹ thuật có cái tên viết tắt không hề dễ nhớ cho phép cắt và thay đổi có chọn lọc những mẩu DNA. Nghiên cứu mang tính bước ngoặt này dựa trên khả năng phòng vệ do vi khuẩn tạo ra trong cuộc chiến hơn 1 tỷ năm chống lại virus, mở ra cánh cửa giúp nhân loại có khả năng kiểm soát các làn sóng virus trong tương lai – chặn đầu đại dịch bằng cách tầm soát và điều trị tốt hơn, thậm chí tạo ra những con người với khả năng miễn dịch mạnh mẽ.
Bằng cách kể câu chuyện về Jennifer Doudna, tác giả cũng hy vọng sẽ đưa ra một cái nhìn khác về cách thức hoạt động và những góc khuất của ngành khoa học. Điều gì thực sự xảy ra trong phòng thí nghiệm? Các khám phá phụ thuộc đến mức nào vào sự xuất sắc của các cá nhân, và khả năng làm việc nhóm trở nên quan trọng tới đâu? Sự cạnh tranh về giải thưởng và bằng sáng chế có làm suy yếu sự hợp tác khoa học không?
3. Đường tới quốc hội của nữ nghị sĩ Pháp gốc Việt đầu tiên
“Đường tới Quốc hội của nữ Nghị sĩ Pháp gốc Việt đầu tiên” – Cuốn sách viết về cuộc đời của nữ nghị sĩ Pháp gốc Việt đầu tiên, được Tổng thống Cộng hòa Pháp Emmanuel Macron viết lời giới thiệu. (Bản tiếng Việt được in trước cả bản tiếng Pháp)
Chính trị là một lĩnh vực chúng ta phải đi lên dần dần, từ cấp độ địa phương lên cấp độ quốc gia, thông qua những bậc tiếp nối nhau. Hành trình chói sáng mà Nghị sĩ Stéphanie Do đã vươn tới và đạt được ở một vị trí ở tầm vóc quốc gia, sẽ là một nguồn cảm hứng vô cùng lớn dành cho những ai muốn bước chân vào con đường chính trị.
“Sinh ra ở Việt Nam, tới Pháp năm mười một tuổi dù không biết tiếng Pháp, vài năm sau Stéphanie Do đã trở thành nghị sĩ Quốc hội của 68 triệu công dân.
Cô đã đạt tới vị trí này nhờ lòng ngoan cường, ham muốn thành công và cống hiến vì người khác. Không gì có thể làm suy suyển quyết tâm của cô, một quyết tâm giúp cô đánh bại mọi dự đoán. Kể cả nỗi đau buồn khi rời bỏ quê hương đến định cư ở Pháp, vạ vật từ trại tị nạn này qua trại tiếp nhận khác cùng gia đình. Kể cả những khó khăn về vật chất mà cô phải đối diện, cùng ba người anh trai, mẹ là một người kinh doanh buôn bán và cha là một giáo sư toán có bằng cấp ở Việt Nam nhưng không được công nhận ở Pháp. Cha mẹ cô đã phải bỏ lại tất cả ở Việt Nam để tiếp tục hành trình tìm kiếm tương lai xán lạn hơn cho con cái mình. Stéphanie Do đã chứng tỏ bản thân xứng đáng với sự kỳ vọng này. Cô đã nắm bắt mọi cơ hội mà nước Pháp mang đến cho mình và đã đền đáp cho nước Pháp gấp trăm lần.”
(Trích Lời giới thiệu của Tổng thống Cộng hòa Pháp Emmanuel Macron)
4. Cuộc đời bất tử của Henrietta Lacks
Cuốn sách kể câu chuyện về tế bào HeLa của một người phụ nữ da màu đã qua đời vì căn bệnh ung thư. Nhưng những tế bào được lấy từ cổ tử cung của Henrietta Lacks năm 1951 đã tạo nên cuộc cách mạng trong ngành y học. Nhờ tế bào HeLa: Người ta đã tìm ra vaccine phòng bệnh bại liệt, tạo ra kỹ thuật thụ tinh ống nghiệm, đẩy mạnh nghiên cứu gene. Các nhà khoa học cũng đã hiểu biết rõ hơn về cơ chế phân chia của tế bào, về hoạt động của các căn bệnh ung thư. Còn dùng để nghiên cứu cách thức chống AIDS, tác động của phóng xạ và chất độc lên tế bào, lập bản đồ gene, chế ra thuốc chống cúm, bệnh lậu và nhiều căn bệnh khác. Những phát hiện ấy đã mang lại lợi ích cho hàng triệu con người trên hành tinh này. Trong khi đó, chính người phụ nữ da màu và con cái bà đều sống trong cảnh nghèo khó, cùng cực; thậm chí, đến khi mất, bà cũng chỉ được chôn trong một ngôi mộ không bia.
Câu chuyện khó tin này nhờ có vai trò của một nhà văn tên Rebecca Skloot. Cô đã dành hơn 10 năm để tìm hiểu về sự thật đằng sau tế bào HeLa, bối cảnh và viết nên cuốn sách đầu tay gồm những câu truyện phi hư cấu mang tên “The Immortal Life of Henrietta Lacks” (Cuộc đời bất tử của Henrietta Lacks) và nhanh chóng trở thành tác phẩm bán chạy nhất của tờ New York Times. Cuốn sách đã dấy lên những cuộc tranh luận không hồi kết về vấn đề đạo đức trong nghiên cứu y học, về tôn giáo và về vấn đề chủng tộc tại Mỹ cũng như trên toàn thế giới. Năm 2017, Đài truyền hình HBO đã sản xuất một bộ phim cùng tên để vinh danh những đóng góp của bà Henrietta và tế bào HeLa cho khoa học. « Đây là một cuốn sách phi hư cấu. Không có cái tên nào bị thay đổi, không có nhân vật nào được thêu dệt, không có sự kiện nào được dàn dựng. Trong lúc viết cuốn sách này, tôi đã thực hiện hàng nghìn giờ phỏng vấn với gia đình và bạn bè của Henrietta Lacks, cũng như với các luật sư, các chuyên gia đạo đức, các nhà khoa học, và các nhà báo đã từng viết về gia đình Lacks. Tôi cũng đã dựa vào một lượng lớn ảnh và tài liệu lưu trữ, các nghiên cứu khoa học và lịch sử, cùng nhật ký cá nhân của Deborah Lacks - con gái của Henrietta.” – Tác giả.
