Đọc để thấy một bậc thầy, một người tri kỷ và cả chính mình

Với một người luôn dành nhiều thời gian để trò chuyện với bản thân và kết nối với phần nội tâm nhiều hơn là hướng ra thế giới bên ngoài, quan tâm đến sự giác ngộ của bản thể hơn là thành tựu hay hình ảnh bề nổi, thì ngay khi đọc sách của Carl Jung, tôi có cảm giác như gặp được một tri kỷ thật sự. Những lời tự sự của ông từ lúc còn là cậu học trò, chàng sinh viên, cho đến khi ông chạm ngưỡng cuối cùng của cuộc đời đều chất chứa một sự thành thật và sâu sắc khiến tôi cứ gật gù.

Cũng bởi đã quen sống trong đối thoại với chính mình, tôi sớm nhận ra ý nghĩa của đời sống và đặt cho nó một mục tiêu rõ ràng. Nhờ vậy, khi bắt gặp một hành vi hay một thái độ của người khác, tôi ko chỉ nhìn thấy bề ngoài của nó, mà còn có thói quen tự hỏi là nó xuất phát từ đâu, nó phản chiếu phần nào trong vô thức, và nó có đang nói gì với tôi về bản chất con người. Chính thói quen ấy khiến tôi càng thấy Jung gần gũi hơn, bởi cả ông và tôi đều tin rằng mọi câu trả lời quan trọng nhất không nằm ngoài kia, mà nằm trong chiều sâu nội tâm.

Đọc nó tôi thấy một tâm hồn đang thành thật tự kể về chính nó, những giấc mơ kỳ lạ thuở ấu thơ, những khủng hoảng khi trưởng thành, cuộc chia tay đau đớn với Freud, và cả những năm tháng ông dấn thân vào bóng tối nội tâm để trò chuyện với những hình ảnh kỳ bí của vô thức.

Khi đọc những dòng tự sự ấy, tôi cảm giác như đang ngồi trước một người bạn lâu năm. Một người không phán xét, không khoe khoang, chỉ lặng lẽ kể rằng, đời ông cũng đã từng ngờ vực, từng gãy đổ, từng đối mặt với trống rỗng. Nhưng thay vì chạy trốn, ông chọn đối thoại với bóng tối, lắng nghe tiếng nói thầm thì từ nơi sâu nhất.

Và tôi nhận ra mình có chút đồng điệu. Ngay từ khi còn bé, tôi đã bị cuốn hút bởi triết lý Phật giáo và Đạo giáo. Một phần vì mẹ tôi là người sống trong tín ngưỡng sâu sắc, một phần vì ngay lần đầu nghe đến, tôi đã thấy bị đánh động mạnh mẽ, như có ai đó khẽ chạm vào cái lõi sâu nhất của mình. Người ta thường tìm đến tôn giáo, triết lý khi biến cố quá lớn ập đến, khi cần một điểm tựa để chữa lành. Nhưng tôi lại tìm đến vì tôi nhận ra, ở đó chính là con đường đưa tôi về lại với bản thể, với ý nghĩa sống mà tôi muốn gắn bó.

Nhờ vậy, dù ngoài kia có hoài nghi, có lời nói sai lệch nào nhắm về mình, tôi vẫn còn lại niềm tin vào triết lý Đạo, vào tinh thần Phật: sống chân thành, sống tử tế, giữ lấy sự vẹn nguyên của nội tâm. Và khi đọc Jung, tôi như được tiếp thêm một sự xác nhận rằng: hành trình đi vào bên trong ấy là thật, là đáng giá, và là con đường duy nhất để con người trở thành chính mình.

Jung gọi đó là cá nhân hóa (personal) hành trình con người học cách đối diện với “bóng tối” của bản thân, hòa giải giữa vô thức và ý thức, dung hòa các mảnh rời để thành một bản thể toàn vẹn.

Ở cuối đời, Jung không nhắc về danh vọng, cũng không đắm chìm trong những thành công học thuật. Ông nói về ý nghĩa của hành trình nội tâm, và coi cái chết không phải là chấm hết, mà chỉ là một ngưỡng cửa mở ra một thế giới rộng lớn hơn. Điều đó nhắc tôi nhớ: mọi thứ bên ngoài rồi cũng sẽ tan biến, chỉ có một thứ còn lại, đó là sự thành thật trong cách ta đã sống với chính mình.

Đọc nó, tôi thấy một bậc thầy, thấy một người tri kỷ, và cũng thấy chính tôi. Để biết rằng, dẫu ngoài kia có ồn ào thế nào, tôi vẫn còn một cõi bên trong, nơi tôi có thể ngồi xuống, trò chuyện, và giữ cho mình một bản thể tử tế và chân thành. Và với tôi, đó chính là thành tựu lớn nhất của một đời người.

- Nguyễn Thị Ánh Mi -