Hoàng Thị Thế: Con gái Đề Thám và quân bài chính trị của thực dân Pháp
Bích Ngọc
Thứ Năm,
26/03/2026
2 phút đọc
Nội dung bài viết
Quãng đời từ khoảng 1941 đến 1961 có lẽ là khoảng thời gian tốt đẹp nhất trong cuộc đời khác thường của bà Hoàng Thị Thế (là tôi nghĩ vậy); dù có vẻ như xét theo các điều kiện bên ngoài - đây là thời kỳ khốn khó nhất của bà. Mất tất cả. Địa vị, tiếng tăm, tiền trợ cấp, gia đình, tình thân, và cả cái “cương vị chính trị” (sic) mà số phận ngẫu nhiên đặt bà vào. Tất cả những thứ đó - cái bóng lớn lao của người cha đổ lên cuộc đời bà - đã được “nhấc” đi, khi tư cách “quân bài” của bà không còn giá trị lợi dụng với ai. Và có lẽ, sự nhẹ bẫng đó đã nâng bà lên, bởi bà đã không để nó đẩy xuống. Hãy đọc một trích đoạn lá thư bà viết năm 1955, gửi người con trai bị chia cắt khỏi bà từ khi 1 tuổi. Phía dưới nỗi đau khổ là niềm hạnh phúc êm đềm chảy:
“Mẹ sẽ nói cho con nghe, và có thể con sẽ ngạc nhiên: khi ta có một đời sống nội tâm thì ta không bất hạnh. Bất kể nghề nghiệp là gì: quy luật lao động chi phối tất cả ở các cấp độ khác nhau và tùy thuộc vào tính cách và nhu cầu, nó sẽ không ngừng khiến ta nỗ lực mỗi ngày. Trong khi quy luật đó áp dụng cho tất cả mọi người một cách khắc nghiệt và rõ ràng, thì sâu trong tim ta lại ẩn chứa những bí mật. Bên trên đời sống tình cảm bị che giấu khỏi những cái nhìn soi mói, là đời sống vật chất phô trương trong những đòi hỏi không thể cưỡng lại được. Đời sống ấy bao trùm, ồn ã, trong khi trái tim chúng ta dè dặt hơn, cuộn mình trong sự riêng tư mang một vẻ quyến rũ và cần thiết cho hạnh phúc. Nó quyến rũ bởi nó có sự e thẹn và nó hoàn toàn chỉ dâng hiến cho ta.
Mẹ như một dòng suối muốn chảy về đích. Dù có hàng nghìn trở ngại, thì kể cả dòng suối yên ả nhất, cũng về tới đích. Đôi khi nó bị gián đoạn bởi những tảng đá buộc nó phải bẻ hướng hoặc sánh lên; song nó vẫn tiếp tục chảy, bền bỉ và giữ lại dưới đáy những báu vật mà nó có thể chứa đựng.”
“Hoàng Thị Thế: Con gái Đề Thám và quân bài chính trị của thực dân Pháp”, Claude Gendre, Thanh Thư dịch, Omega Plus& NXB Hà Nội, 2020
-Trần Hoài Phương-
