“Xứ Đông Dương” - cuốn hồi ký độc nhất vô nhị về vùng đất có cùng tên gọi này
Xứ đông dương: “Nếu người nào can đảm trước sự mệt mỏi, người đó sẽ can đảm trước nguy hiểm và cái chết” - Paul Doumer Paul
Doumer thôi làm toàn quyền Đông Dương đã một trăm năm có lẻ. Thời điểm cuốn hồi ký “Xứ Đông Dương” được Omega+ xuất bản tại Việt Nam, những tranh luận về vị toàn quyền Đông Dương và cuốn sách này nổ ra không ngừng. Độc giả đưa ra nhiều câu hỏi về ý nghĩa cuốn sách, về Paul cũng như góc nhìn của Paul Doumer về Đông Dương. Một tác phẩm dường như thực sự trở nên giá trị và thú vị hơn hẳn bởi những bình luận, đánh giá nó sau khi nó ra đời.
Với riêng tôi, tôi thực sự rất thích cuốn sách này, nó không khô khan như những cuốn sách lịch sử khác mà mọi người vẫn nghĩ. “Xứ Đông Dương” của Paul Doumer- cuốn hồi ký độc nhất vô nhị về vùng đất có cùng tên gọi này. Cuốn sách gợi lại một giai đoạn lịch sử đầy biến động và bi thương của người dân Việt Nam và các nước láng giềng phải trải qua. Paul đã để lại một dấu ấn khá rõ rét trong lịch sử cận đại Việt Nam thời thực dân Pháp đô hộ. Ông đã thực hiện cải cách, xây dựng chính quyền Trung ương tập quyền nhằm xóa bỏ nền độc lập chủ quyền của quốc gia Đông Dương, thực hiện chính sách sưu thuế hà khắc,...

Cuốn sách "Xứ Đông Dương"
Có một số ý kiến đã nhấn mạnh sự tiếc nuối của Paul Doner khi “đến nơi này quá muộn, không cứu vãn được nhiều di tích”. Công bằng mà nói ông đã làm được rất nhiều việc cho xứ Đông Dương, với con mắt hoạch định đã khiến Paul Doumer xây dựng thành phố Đà Lạt, Hà Nội chở thành thành phố có điện đầu tiên ở Châu Á, đưa cây cao su vào trồng và trở thành mặt hàng xuất khẩu, kịp để lại những hệ thống cơ sở hạ tầng còn dấu vết đến nay như cầu Long Biên, cầu Tràng Tiền, cầu Bình Lợi, hệ thống đường sắt Bắc- Nam. Dù đánh giá ở góc độ nào thì chắc chắn Paul Doumer là thực dân, đến nước ta để khai thác thuộc địa. Ông đã viết lên đất Châu Á những chương lịch sử thuộc địa. Nội dung cuốn sách khá phong phú, sinh động về con người, văn hóa, phong tục của 3 nước xứ Đông dương. Hãy đọc cuốn sách theo mối quan tâm, hay tư cách riêng của từng người với một cách nhìn lịch sử.
- Nguyễn Thị Hòa -