Jazz giữa lòng phố
Jazz, một thể loại âm nhạc sinh ra từ tâm hồn của cộng đồng người châu Phi ở Hoa Kỳ, mang trong mình một tinh thần ngẫu hứng và tự do mãnh liệt. Giai điệu quốc tế ấy đã vượt đại dương để vang lên ở khắp mọi nơi. Nhưng làm thế nào một dòng nhạc như vậy lại có thể bén rễ, cất lên tiếng nói riêng và đầy bản sắc giữa lòng Hà Nội, trong một bối cảnh văn hóa và lịch sử vô cùng đặc thù của Việt Nam?
Giống như chính những giai điệu ngẫu hứng của mình, hành trình của jazz tại Việt Nam là một con đường chẳng hề bằng phẳng, đầy những khúc khuỷu và bất ngờ. Giữa bối cảnh cách mạng, chiến tranh lạnh và giai đoạn sau năm 1975, jazz giữ một vị trí khá bấp bênh. Thế nhưng, chính trong hoàn cảnh đó, ngọn lửa đam mê đã được thắp lên bởi những cá nhân tiên phong. Họ là thế hệ nghệ sĩ đầu tiên, phải tự chắt chiu từng nốt nhạc từ những sóng radio chập chờn hay học hỏi qua những chiếc đĩa than đã cũ mòn.
Tiêu biểu cho tinh thần bất diệt ấy là nghệ sĩ saxophone Quyền Văn Minh, người được mệnh danh là “Bố già của nhạc jazz Việt Nam”. Bằng sự tận hiến của cả cuộc đời, ông đã bền bỉ thổi hồn vào cây kèn, để những giai điệu jazz được lắng nghe, được trân trọng và thắp lên một di sản cho thế hệ mai sau.
Nếu như nghệ sĩ Quyền Văn Minh đã xây dựng nên phần hồn cho cộng đồng jazz bằng niềm đam mê biểu diễn thuần túy, thì một dòng chảy quan trọng khác đã góp phần kiến tạo nên phần cấu trúc vững chắc cho nó. Đó là những cống hiến của nghệ sĩ accordion Lưu Quang Minh.
Chính ông là người đã đặt nền móng xây dựng chương trình giảng dạy jazz bài bản tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Sáng kiến này đã mở ra một trang mới, giúp dung hòa giữa nghệ thuật và các thiết chế, tạo ra một lộ trình chuyên nghiệp cho các nghệ sĩ trẻ, biến đam mê thành một sự nghiệp được chính thức công nhận.
Trải qua một hành trình dài với sự cống hiến của nhiều thế hệ, cộng đồng jazz Hà Nội ngày nay đã định hình được một diện mạo rất riêng. Như những người ghi lại câu chuyện này đã nhận xét, giờ đây ta có thể nói về một nền jazz Hà Nội tuy còn khiêm tốn nhưng đã có thể tự duy trì và thấm đẫm những cá tính riêng tinh tế. Cộng đồng nhỏ bé mà tự chủ ấy được minh chứng sống động qua sự tiếp nối thế hệ. Quyền Thiện Đắc, con trai của “Bố già” Quyền Văn Minh, giờ đây không chỉ là một nghệ sĩ saxophone tài năng và giảng viên tại Học viện, mà còn là người tiếp quản Minh’s Jazz Club, không gian huyền thoại, trái tim của jazz Hà Nội.
Cuối cùng, câu chuyện của jazz tại Việt Nam không chỉ đơn thuần là về âm nhạc. Nó là một minh chứng vang vọng cho năng lực sáng tạo và sự bền bỉ của người nghệ sĩ. Hành trình ấy cho thấy sự giao thoa văn hóa, khi được đón nhận bằng tất cả nỗ lực và đam mê, có thể tạo ra những giá trị nghệ thuật độc đáo, dệt nên một giai điệu riêng, thấm đẫm tâm hồn Việt, để mãi ngẫu hứng và ngân vang giữa dòng chảy lịch sử.
