Bí ẩn ái nữ của danh họa Hokusai
Không rõ Eijo đã đóng góp bao nhiêu cho sự nghiệp của Hokusai, nhưng chắc chắn cô là truyền nhân tài năng và cộng sự trung thành nhất của ông đến phút chót...
Cho đến nay, chúng ta vẫn biết và tôn vinh Hokusai, tác giả của bức tranh in mộc bản “Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa”, một biểu tượng của đất nước và nghệ thuật Nhật Bản; còn Eijo, như nhiều nữ nghệ sĩ lúc bấy giờ, thoắt ẩn thoắt hiện trong lịch sử.
Các nhà nghiên cứu vẫn thắc mắc, không rõ trong những bức tranh của Hokusai, Eijo đã đóng góp đến mức nào, hay thậm chí Eijo mới là tác giả thật, bởi cô đã phụ việc trong xưởng vẽ hơn 20 năm cuối đời Hokusai, có lúc ký tên mình cạnh tên cha, cũng có lúc ký hộ cha.
Nghe có vẻ bất công, nhưng đối với người học nghề vào thời điểm đó, ký tên thầy, chủ xưởng hay người có uy tín hơn là lẽ thường, chưa kể Eijo là con gái của Hokusai. Eijo từng rời xưởng trong khoảng 3 năm khi cô kết hôn với một họa sĩ, nhà thơ cùng thời, nhưng cuộc hôn nhân đổ vỡ vì Eijo đã không lựa lời khi chỉ trích tranh của chồng. Khi trở về sống và làm việc cùng cha, Eijo tự đặt nghệ danh cho mình: Katsushika Oi.
Theo giáo sư lịch sử nghệ thuật Julie Nelson Davis, nghệ danh của Eijo đồng âm với từ mà Hokusai hay dùng để gọi cô: Oi; trong ngôn ngữ viết lại mang nghĩa “trung thành với Iitsu”, ám chỉ nghệ danh của Hokusai sau khi ông bước sang tuổi 60. Họ có thể là cha con, nhưng trong nghệ thuật, họ xem nhau như đồng nghiệp. Cả hai đều làm việc say sưa, bỏ bê việc nhà, ăn đồ đã chế biến sẵn ở chợ, chỉ nghỉ ngơi khi Hokusai ngủ gục trong chiếc bàn kotatsu, và khi Eijo hút thuốc.
Eijo là cánh tay đắc lực của Hokusai, và ngược lại, Hokusai cũng không ngại khen ngợi con gái. Ông nói: “Khi vẽ mỹ nhân, tôi không sánh được với con. Con có tài và là bậc thầy về kỹ thuật.” Nghệ sĩ Ukiyo-e cùng thời, Keisai Eisen cũng bình luận rằng cô ấy “có tài hội họa, và việc theo bước cha đã biến cô thành nghệ sĩ chuyên nghiệp, một họa sĩ trứ danh.”
Chăm sóc cha đến những ngày cuối cùng, có lẽ Eijo đồng cảm với lời trăng trối của Hokusai: “Giá như ông trời cho tôi thêm 10 năm... Chỉ cần thêm 5 năm nữa, tôi có thể trở thành họa sĩ thực sự.” Không có thêm sáng tác mới của Eijo sau khi Hokusai qua đời, điều đó xuất phát từ lòng tôn trọng người cha, người thầy, người đồng hành cùng cô trên con đường nghệ thuật – “Trung thành với Iitsu” cho đến cùng; Đó cũng có thể là tư tưởng của chính Eijo, rằng mất đi Hokusai, cô không còn là một họa sĩ thực thụ. Đáng buồn nhưng cũng thật đáng quý.
- Theo L'Officiel (Tham khảo: Bảo tàng Anh Quốc, The Art History Project, Japan Objects) -
