Cái chết đen (Black Death) đáo qua nhân loại

" Lỗi giao diện: file 'snippets/shortcode-….bwt' không được tìm thấy Súng đạn đã thay đổi nhiều ở phương Tây, nhưng nếu có thế đi nữa thì món hàng quan trọng nhất đang được luân chuyển ở Cuộc Trao đổi lần hai của Cựu Thế Giới, cũng như ở lần đầu vẫn là vi trùng. Sử gia người Ả Rập Ibn Khaldun đã viết như sau: “Nền văn minh của cả phương Đông và phương Tây đã bị một trận đại dịch ghé qua, tàn phá các quốc gia và làm cho nhiều cộng đồng người biến mất. Nó nuốt chửng nhiều điều tốt đẹp của nền văn minh và xóa sạch chúng”. Đó là sự xuất hiện của Cái Chết Đen (Black Death).

Bệnh dịch hạch có lẽ đã phát triển ở khu vực Đông Á và Bắc Á rồi lây lan dọc theo Con đường Tơ lụa. Một học giả Ả Rập (chính ông cũng chết vì căn bệnh này) nói rằng nó khởi phát ở vùng thảo nguyên vào khoảng năm 1331, và trong cùng năm đó, một dịch bệnh đã hoành hành ở vùng trung tâm đồng bằng sông Dương Tử, được kể lại là đã làm cho cứ mười người thì chết đến chín người. Chúng ta không biết liệu đây có phải là loại khuẩn hình que đã tàn phá lục địa Âu-Á trong hai thập niên tiếp theo hay không, nhưng hầu như chắc chắn là có một bệnh dịch được nhắc đến trên những bia mộ của người Mông Cổ vào năm 1338 và 1339. Kể từ năm 1340, chúng ta mất dấu vết của nó trong một vài thập niên; sau đó đột ngột xuất hiện ở khắp mọi nơi trong cùng một thời điểm. Bệnh tật lan tràn ở bờ đông Trung Hoa vào năm 1345, và năm sau một đội quân Mông Cổ mang bệnh dịch đến Caffa ở bán đảo Crimea, thành phố mà từ đó những người chú của Marco Polo đã rời đến Bắc Kinh gần một thế kỷ trước. Sự Trao đổi lần hai của Cựu Thế giới đã vận hành đủ một chu kỳ.

Năm 1347, các thương nhân truyền bệnh dịch hạch đến tất cả các bến cảng ở vùng Địa Trung Hải. Từ Anh đến Iraq, các triệu chứng kinh điển của bệnh dịch hạch thể hiện rõ – một nhà chép sử người Pháp ghi nhận vào năm 1348: “Những vết sưng tấy xuất hiện đột ngột ở nách hoặc háng, và trong nhiều trường hợp xuất hiện ở cả hai chỗ và là những dấu hiệu báo tử không sai chút nào”. Một chứng viêm phổi cấp, lây lan qua đường ho, thậm chí còn gây chết chóc hơn nữa. Một nhà thơ ở Damascus nhận xét thẳng thừng: “Thiên hạ khạc ra máu, người đầy vết sưng tấy rồi chết”. Ông ta cũng chết vì bệnh dịch vào năm 1363.

Từ tác giả này đến tác giả khác mô tả các nghĩa địa quá chật chội để chôn thêm xác người, các linh mục đột ngột lăn ra chết khi đang cầu kinh, và mọi làng mạc đều bỏ hoang. Một nhà thơ khác ở Damascus nhận xét: “Mạng người trở nên rẻ rúng, mỗi sinh mạng không đáng giá hơn một hạt thóc” – lối chơi chữ dựa trên từ “habbah”, vừa có nghĩa “hạt ngũ cốc”, vừa có nghĩa “mụn mủ”, là triệu chứng đầu tiên của bệnh dịch hạch.

Vào năm 1351, căn bệnh này đã giết chết một phần ba, thậm chí một nửa dân số phương Tây, nó lan ra từ vùng Địa Trung Hải đến những vùng rìa Đại công quốc Moskva, rồi từ đó ngược về Trung Hoa. Năm đó, “người Ki-tô giáo mắt xanh” mà hoàng đế tuyển mộ từ vùng Đông và Bắc Á để chống lại quân nổi loạn đã đem theo mầm bệnh cùng với họ. Nó làm chết một nửa quân đội và hằng năm đều tàn phá Trung Hoa mãi cho đến năm 1360. Số người chết không thể tính được, nhưng rõ ràng là rất khủng khiếp."

- Trích lược từ tác phẩm: TẠI SAO PHƯƠNG TÂY VƯỢT TRỘI? -