Toàn cầu hóa và hội tụ có phải là dấu hiệu chấm dứt của quốc gia?
Toàn cầu hóa và hội tụ có phải là dấu hiệu chấm dứt của quốc gia? Liệu ý tưởng về tính cạnh tranh kinh tế quốc tế không còn ý nghĩa nữa?
VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC
Bị ép buộc và xua đuổi, nhưng những người ủng hộ sự can thiệp của nhà nước đã không đầu hàng. Chúng ta đang nói về hai mục tiêu ở đây: quyền lực và sự giàu có; và hai lý tưởng: công lý chia đều và hiệu quả khách quan. Tất cả những thứ này gắn với nhau. Mỗi thứ đều có quyền kháng cáo, quyền bầu cử, và quyền bào chữa.
Ngay cả trong kinh tế học, các ý kiến cũng khác nhau. Các nhà tân cổ điển nói không: đối với họ, không có tín hiệu nào đáng tin cậy hơn tín hiệu thị trường. Ở đây, họ tiếp bước của bậc thầy vĩ đại: “Các quốc gia vĩ đại không bao giờ bị nghèo bởi kinh tế tư nhân, mặc dù đôi khi nghèo là do hoang phí và sai lầm ở khu vực công. Toàn bộ, hoặc gần như toàn bộ thu nhập công, ở hầu hết các nước được dùng để duy trì những bộ phận không hiệu quả.” Adam Smith lo lắng rằng những bộ phận máy chủ này có thể tiêu thụ hết sản phẩm mà lẽ ra cần thiết để nuôi sống các thành viên sản xuất của xã hội. (Có những nước như thế.)
Song, Adam Smith cũng hiểu rằng nhà nước có thể (sẽ) làm một số việc – quốc phòng, an ninh – tốt hơn doanh nghiệp tư nhân. Ở Thổ Nhĩ Kỳ thời Ottoman, việc phòng cháy chữa cháy nằm trong tay các công ty tư nhân, chạy tới khi chuông báo cháy vang lên. Họ cạnh tranh với nhau và thương lượng giá với chủ nhà tại hiện trường. Trong thời gian thương lượng, ngọn lửa cháy cao hơn và số tiền đặt cọc giảm đi. Hoặc được chia ra. Hàng xóm đã quan tâm đến việc đóng góp vào nồi cơm chung. Giữa sự tham lam và nhỏ mọn ấy, nhiều đám cháy từ một nhà đã biến thành đám cháy lớn lan rộng.
Vấn đề càng cấp thiết ở những nước mà doanh nghiệp đang thiếu. Trong một thế giới thay đổi nhanh chóng và cạnh tranh quốc tế, liệu xã hội có thể đủ khả năng để chờ đợi sáng kiến tư nhân? Hãy nhìn vào vai trò của nhà nước ở những nơi mẫu mực như Hàn Quốc, Đài Loan, và thậm chí Nhật Bản: khuyến khích, che chở, và hướng dẫn doanh nghiệp thị trường tự do đúng nghĩa. Các nhà tiếp thị tự do đáp lại việc này bằng cách gợi nhớ vụ Trân Châu Cảng.
Các hồ sơ sau đó rõ ràng đã bị trộn lẫn. Sự can thiệp của nhà nước giống như cô bé có vài sợi tóc xoăn ở giữa trán: khi đẹp thì vô cùng đẹp, còn khi xấu thì xấu kinh hoàng.
Bên cạnh đó, nhà nước có thể rất hữu ích trong vai trò đầy tớ của doanh nghiệp. Các quan chức luôn phải chịu trách nhiệm trước cám dỗ (hối lộ); đó là bản chất con người. Nhưng sự tăng trưởng của tiền lương và tiền thưởng tư nhân trong các nền kinh tế đang mở rộng đã thổi phồng và đẩy nhanh sự định vị này của chính phủ và nền quản trị. Người có tiền có thể mua người có quyền. Tổng thống và thủ tướng hành động như người bán hàng lưu động và đánh giá thành công của họ bằng các thỏa thuận được khép lại và hợp đồng được ký kết.
Cuốn sách "Sự giàu và nghèo của các dân tộc"
QUÁ TRÌNH CHỌN LỌC TIẾP TỤC - XU HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA TOÀN CẦU
Cuộc tìm kiếm lao động giá rẻ ngày nay đã chuyển việc làm từ các nước giàu sang nước nghèo, hoặc chính xác hơn, sang một số nước nghèo. Hạnh phúc với một số nước, thiếu thốn với các nước khác. Sự trộn lẫn giữa tin tốt và tin xấu này là tất cả những gì thay đổi về kinh tế. Các nhà kinh tế học và đạo đức hoan nghênh việc chuyển giao đó như một sự hợp lẽ, phản ánh lợi thế so sánh, do đó có lý và đáng mong đợi. Vì sao việc làm cho người Malaysia và Mexico lại kém hấp dẫn hơn việc làm cho người Mỹ và Đức? Krugman một lần nữa lên tiếng: “Người ta có thể mong đợi mọi người chào đón sự thay đổi này trên quy mô toàn cầu, để thấy sự cải thiện nhanh chóng về mức sống của hàng trăm triệu người, nhiều người trong đó đã nghèo đến tuyệt vọng, như một tiến bộ – và là một cơ hội kinh doanh chưa từng có.”
Không có lý do gì, trừ những người thất nghiệp đang buồn bã và giận dữ, và ở các quốc gia công nghiệp phát triển, để những người thất nghiệp đi bỏ phiếu. Họ cũng biểu tình và bạo động. Các nhà quan sát trên, thay vì lo lắng về những sai lầm của chính sách thương mại “chiến lược” có thể tập trung vào các rủi ro và cái giá của xung đột. Một nhà kinh tế học lạnh lùng có thể lập luận rằng các quốc gia không cạnh tranh như các công ty; hoặc sự mất mát của thị trường xuất khẩu và việc làm không tạo ra sự khác biệt nhiều với một nước giàu như Mỹ, hoặc các quán bar nhập khẩu sẽ không thúc đẩy năng suất hoặc nâng cao mức sống trong nước; hoặc mất việc làm trong những ngành không còn “thuận lợi” sẽ được đền bù bằng việc tạo ra các công việc khác ở các khu vực khác. Những lý lẽ và sự thông minh ấy sẽ không giúp được người lao động và công đoàn đang lo sợ trước sự đe dọa của di cư công việc. Chúng cũng không an ủi được ai đó bị mất chỗ làm và phải chấp nhận hài lòng với mức lương thấp hơn nào đó, hoặc người trong độ tuổi xế chiều với ý tưởng bắt đầu lại thật phi thực tế.
Nhưng còn khó chịu hơn thế là những thông báo sa thải thô bạo, rồi bảo công chúng hãy vui mừng trước viễn cảnh về những chiếc ô tô và tivi rẻ hơn mà họ không còn đủ khả năng mua, và khuyên họ kiếm việc bằng cách trồng đậu nành hoặc chăm sóc các tài khoản ngân hàng. Hãy nhớ, đây chính là sự lặp lại lời khuyên mà John Bowling đã nói với các quốc gia thành viên của Liên minh Thuế quan Đức vào năm 1840: trồng lúa mì, và bán nó để mua hàng sản xuất của Anh. Đấy là một ví dụ tuyệt vời về tư duy kinh tế tốt; nhưng Đức hẳn sẽ là nước nghèo hơn vì điều đó. Như chúng ta đã thấy, lợi thế so sánh hôm nay có thể không còn đúng vào ngày mai. Liệu bảo hộ chỉ hợp pháp đối với các ngành công nghiệp non trẻ? Liệu các nước giàu có nghĩa vụ đạo đức là tránh dùng các công cụ được các nước đang phát triển thường xuyên áp dụng? Những người ủng hộ lý thuyết phụ thuộc từ lâu đã nhấn mạnh điều được coi là bất công thương mại giữa mạnh và yếu, giàu và nghèo. Nhưng sự bất đối xứng xảy ra với cả hai phía.
Những câu hỏi này không có câu trả lời đơn giản, rõ ràng. Ủng hộ một chính sách tích cực là một việc, còn có các biện pháp đúng đắn và hiện thực hóa chúng lại là một việc hoàn toàn khác. Tuy nhiên, có một việc có vẻ rõ ràng với tôi. Đối với các nước giàu hơn, xu hướng công nghiệp hóa toàn cầu hiện nay sẽ kéo theo mức lương giảm, gia tăng bất bình đẳng thu nhập, và/hoặc mức thất nghiệp (chuyển việc?) cao. Không nước nào chống lại được quy luật cung cầu. Rất nhiều, nếu không muốn nói hầu hết, nhà kinh tế học sẽ không đồng ý. Ở đây, họ dựa vào tính chắc chắn thiêng liêng về lợi ích từ thương mại cho tất cả. Họ nói với chúng ta, cạnh tranh quốc tế là một trò chơi có tổng dương: mọi người đều có lợi.
Về lâu dài. Đây không phải là nơi để thể hiện, trong một vài trang, một cuộc khảo sát về những ý kiến khác biệt đối với vấn đề này, vốn tiếp tục tạo ra một thư viện tư liệu nữa. Tôi chỉ đơn giản là tranh luận ở đây, từ hồ sơ lịch sử, rằng:
- Lợi nhuận từ thương mại là bất bình đẳng. Như lịch sử đã cho thấy, một số nước sẽ làm tốt hơn hẳn các nước khác. Lý do chính đó là lợi thế so sánh không giống nhau đối với mọi quốc gia, và một số hoạt động thì sinh lợi và hiệu quả hơn những hoạt động khác. (1 đô-la không phải là 1 đô-la thì không phải là 1 đô-la.) Chúng đòi hỏi và mang lại lợi ích lớn hơn về kiến thức và bí quyết, bên trong và bên ngoài.
- Xuất khẩu và nhập khẩu là những công việc không giống như buôn bán hàng hóa. Cả hai có thể hoán đổi về mặt lý thuyết, nhưng tác động của con người là rất khác nhau.
- Lợi thế so sánh là không cố định, và nó có thể có lợi hoặc bất lợi.
- Nó luôn tham gia và tương tác với thị trường. Nhưng không phải cứ thị trường đưa ra tín hiệu là mọi người sẽ phản ứng kịp thời hoặc tốt. Một số người làm việc này tốt hơn những người khác, và văn hóa có thể tạo nên sự khác biệt.
- Một số người thấy chấp nhận nó thì dễ dàng hơn và dễ chịu hơn là tạo ra. Sự cám dỗ này có ở mọi xã hội, và chỉ có rèn luyện đạo đức và cảnh giác mới có thể giữ nó trong tầm kiểm soát.
---
Mỗi trường hợp phải được đánh giá dựa trên thành quả, và chính phủ có khả năng phạm sai lầm nhiều hơn, lớn hơn, so với các doanh nhân cố gắng định hình và chơi trên thị trường. (Hoặc ngược lại. Phụ thuộc nhiều vào những gì mà người ta muốn tối đa hóa: của cải, công bằng, an ninh, cứu rỗi, hoặc những gì bạn có.) Tôi chỉ muốn nói rằng mô hình hiện tại về mức độ lan tỏa công nghệ và phát triển đuổi kịp sẽ gây áp lực lớn đến nước giàu, đặc biệt là các nạn nhân đơn lẻ của việc tái tổ chức kinh tế, trong khi mang “những điều tốt đẹp” và hy vọng tới nước nghèo, và tuyệt vọng, thất vọng, giận dữ tới nhiều nước khác.
Chắc chắn là, các nước công nghiệp giàu có có thể tự vệ (dễ dàng nhưng không loại bỏ được nỗi đau) bằng cách tiếp tục nghiên cứu hiện đại, bằng cách chuyển sang các ngành mới và đang phát triển (tạo việc làm mới), bằng cách học hỏi từ những nước khác, bằng cách tìm được đúng thị trường ngách, bằng cách nuôi dưỡng cũng như sử dụng khả năng và kiến thức. Họ có thể đi một quãng dài trên con đường kiểm soát và mạng lưới an toàn, giúp kẻ thua cuộc học các kỹ năng mới, kiếm việc làm mới, hoặc nghỉ hưu. Phần lớn sẽ phụ thuộc vào tinh thần doanh nhân, ý thức về bản sắc và cam kết trước hạnh phúc chung, lòng tự trọng, khả năng truyền tải những tài sản này qua nhiều thế hệ ở họ.
Trong khi đó, các nước nghèo, lạc hậu, và thua thiệt thì sao? Xét cho cùng, các nước công nghiệp giàu có, dù phải chịu áp lực bởi cuộc cạnh tranh mới, vẫn ở vị trí tốt hơn hẳn nên khó có thể quan tâm và thông cảm. Với tất cả những rắc rối của mình, họ có một nghĩa vụ không ngừng, thậm chí là đạo đức thay vì thận trọng, với những nước kém may mắn hơn. Liệu họ có nên cho vì lợi ích của việc cho? Cho chỉ khi hợp lý (có ích) để cho? Cho, như các chủ ngân hàng cho, tốt nhất là với những nước không cần giúp đỡ chăng? Tình yêu cứng rắn, mềm mại ư? Cả hai? Tôi hỏi những câu này không phải vì tôi biết câu trả lời (chỉ những tín đồ thực sự mới nói là biết), mà vì người ta phải nhận thức được sự rối loạn không thể giải quyết được của các động cơ xung đột và các hiệu ứng mâu thuẫn. Việc lèo lái vượt qua những ghềnh thác này đòi hỏi sự điều chỉnh và điều chỉnh liên tục, nhưng khó khăn hơn vì chính sách bị hạn chế bởi nền chính trị trong nước.
Và bản thân nước nghèo là gì? Lịch sử cho chúng ta biết rằng sự chữa trị thành công nhất cho nghèo đói đến từ bên trong. Viện trợ nước ngoài có thể giúp đỡ, nhưng giống như sự giàu có từ trên trời rơi xuống, cũng có thể gây hại. Nó có thể ngăn cản sự cố gắng và tạo ra một cảm giác tê liệt vì bất lực. Như người châu Phi thường nói, “Bàn tay nhận luôn nằm dưới bàn tay cho.” Không, điều quan trọng là công việc, tiết kiệm, trung thực, kiên nhẫn, dẻo dai. Đối với những người bị ám ảnh bởi đau khổ và đói khát, có thể thêm vào đó sự thờ ơ ích kỷ. Nhưng ở phía dưới, không có sự trao quyền nào hiệu quả như sự tự trao quyền.
Một số ý trên nghe có vẻ giống như một bộ sưu tập sáo rỗng – một dạng bài học được sử dụng để học ở nhà và ở trường khi cha mẹ và giáo viên nghĩ rằng họ có nhiệm vụ nuôi dưỡng và nuôi dạy lũ trẻ của mình. Ngày nay, chúng ta đã chỉ rõ những sự thật như vậy, gạt bỏ chúng như mấy điều vô vị. Nhưng vì sao trí tuệ sẽ trở nên lỗi thời? Chắc chắn là, chúng ta đang sống trong một thời đại tráng miệng. Chúng ta muốn mọi thứ trở nên ngọt ngào; quá nhiều người trong chúng ta làm việc để sống và sống để hạnh phúc. Không có gì sai trong việc này; nó chỉ không thúc đẩy năng suất lao động tăng. Bạn muốn năng suất cao? Thế thì bạn nên sống để làm việc và có được hạnh phúc như một phụ phẩm.
Không dễ. Những người sống để làm việc là một giới tinh hoa nhỏ bé và may mắn. Nhưng đó là một giới tinh hoa mở cho người mới đến, tự chọn, kiểu người làm nổi bật tính tích cực. Trong thế giới này, những người lạc quan có nó, không phải vì họ luôn đúng, mà là vì họ tích cực. Ngay cả khi sai, họ vẫn tích cực, và đó là con đường của thành tựu, sửa chữa, cải tiến, và thành công. Được giáo dục, sự lạc quan khai trí mang lại lợi ích; sự bi quan chỉ mang đến niềm an ủi trống rỗng về cái đúng.
Một bài học nổi bật là cần phải tiếp tục cố gắng. Không có phép lạ. Không có sự hoàn hảo. Không có thiên niên kỷ. Không có khải huyền. Chúng ta phải nuôi dưỡng một đức tin hoài nghi, tránh giáo điều, lắng nghe và quan sát tốt, cố gắng làm sáng tỏ và xác định mục đích, tốt hơn là chọn cách thức.
- Trích lược từ tác phẩm "Sự giàu và nghèo của các dân tộc"
