Cách mà loài người chuyển đổi các nguồn năng lượng khác nhau
Bích Ngọc
Thứ Năm,
26/03/2026
4 phút đọc
Nội dung bài viết
Trong lúc xăng dầu tăng giá do xung đột Trung Đông, tôi tìm đọc lại những phần quan trọng trong cuốn sách Năng Lượng: Lịch sử nhân loại từ than củi tới hạt nhân, của tác giả Richard Rhodes. Đây là cuốn sách khá đầy đủ thông tin về cách mà loài người chuyển đổi các nguồn năng lượng khác nhau từ việc chặt cây làm chất đốt, tới sự thay thế của than đá, rồi tới dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, và cuối cùng là năng lượng hạt nhân.
Theo tổng hợp của Richard từ Marchetti (nhà vật lý người Ý) và của Luis De Sousa (nhà khoa học chính trị người bồ Đào Nha):
- Gỗ làm nhiên liệu đốt thịnh hành từ giai đoạn trước 1850 và chấm dứt vai trò nguyên liệu của nó từ năm 2000. Thực tế thì gỗ vẫn còn dùng làm nhiên liệu trong công nghệ đốt yếm khí tạo ra năng lượng nhưng tỷ lệ rất rất ít.
- Than thịnh hành từ đầu thế kỷ 19, đạt đỉnh điểm ở giai đoạn đầuthế kỷ 20 và sẽ hết vai trò của nó vào trước năm 2050.
- Dầu thịnh hành từ giai đoạn giữa thế kỷ 19 và bùng nổ vào giai đoạn thế kỷ 20 kéo dài sang thế kỷ 21. Dầu được dự báo sẽ không còn là nguồn năng lượng chủ lực vào khoảng ngoài 2050.
- Khí đốt tự nhiên được dự báo sẽ có mức tăng trưởng và đóng góp phần lớn vào nguồn năng lượng toàn cầu giai đoạn giữa thế kỷ 21.
- Sau năm 2050, năng lượng hạt nhân mới là chủ đạo, đóng góp phần lớn nguồn năng lượng cho hơn 10 tỷ dân toàn cầu vào giai đoạn đó khi dầu và than cạn kiệt và do phải cắt giảm để trái đất bớt nóng lên.
- Năng lượng tái tạo không được nhắc đến trong sơ đồ năng lượng, dù vậy, Marchetti có đưa ra dự đoán về một nguồn năng lượng tiềm năng (có lẽ là từ gió và mặt trời) sẽ có mức tăng trưởng mạnh từ khoảng 2030.
Như vậy có thể thấy than đá đã khan hiếm, dầu đang thịnh hành và đang rất "nóng". Nó đang ở giai đoạn đỉnh điểm tạo ra các xung đột về tranh chấp tài nguyên. Nếu không sớm có nguồn năng lượng thay thế như biểu đồ nguồn đóng góp năng lượng thì xung đột càng leo thang và đó là một dạng xung đột tích lũy mâu thuẫn, ngày càng trầm trọng chứ không dễ dàng tìm đến thỏa hiệp.
Các mâu thuẫn đó cũng sẽ định hình xu hướng tự chủ phát triển nguồn năng lượng ở mỗi quốc gia và vô hình chung sẽ tạo ra cuộc đua về năng lượng hạt nhân và năng lượng tái tạo. Đua về năng lượng nắng và gió có lẽ ít rủi ro nhưng tỷ trọng đóng góp rất hạn chế và tính ổn định không cao. Trong khi đó, nguồn năng lượng có tiềm năng dồi dào nhất là hạt nhân thì lại tiềm ẩn rủi ro an toàn quá lớn.
Hơn nữa, muốn làm hạt nhân đâu dễ. Ngay cả khi có tiền và công nghệ để làm thì cũng sẽ bị bọn diều hâu kiểm soát, vì diều hâu vẫn muốn độc quyền chiếm trọn bầu trời năng lượng.
Và trong cuộc khủng hoảng nguồn năng lượng, trước một mùa hè nắng nóng có nguy cơ mất điện gián đoạn, bà con có thể dự phòng cho mình 1 chiếc quạt sạc bằng năng lượng mặt trời này để phòng xa. Quạt này có pin tích điện sạc dự trữ từ nguồn 220v hoặc từ năng lượng mặt trời. Nguồn pin dự phòng từ quạt cũng có thể sạc cho điện thoại từ cổng type C.
-Huy Nguyễn-
