Dịch hạch đã làm tan rã chế độ Mông Cổ như thế nào?
Bích Ngọc
Thứ Hai,
09/03/2026
5 phút đọc
Nội dung bài viết
Năm 1332 Đế chế Mông Cổ lúc này đang như mặt trời giữa trưa. Lãnh thổ của họ bao gồm toàn bộ nước Nga- Đế chế Trung Hoa ( nhà Nguyên) và toàn bộ đế chế Ba Tư, một phần Ấn độ và một vài nước Châu Âu. Không có mấy biến động trong chính trị và quân đội, Các vùng đất rộng lớn của Mông Cổ được liên kết với nhau bởi mạng lưới thư tín khổng lồ, theo đó hàng hoá được sản xuất tại Trung Hoa sau đó được đưa đến Nga và Ba Tư rồi lại lấy các nguyên liện từ hai vùng này quay lại. Các con đường tơ lụa được mở rộng ra hết cỡ cho các thương nhân châu Âu sang buôn bán, Tự do tôn giáo khiến cho Mông cổ trở thành quốc gia duy nhất lúc đó có những giáo sĩ đạo Kito và Hồi giáo cùng phục vụ triều đình.
Thế rồi đùng một cái tai hoạ diễn ra. Bệnh dịch hạch đi theo những tuyến đường thư tín và buôn bán của đế chế lan ra khắp mọi nơi trên lục địa Á Âu. Nó bắt đầu từ Miền nam Trung Hoa rồi sau đó nhanh chóng lan rộng đến tất cả các quốc gia Châu Âu theo đường bộ.
Người Mông Cổ hùng mạnh là thế nhưng cũng chỉ còn biết cầu trời phù hộ cho mình tai qua nạn khỏi. Họ ko hề biết rằng nguyên nhân gây ra sự sụp đổ của đế chế rộng lớn nhất trong lịch sử loài người lại đến từ một loài động vật nhỏ bé : Con chuột.
Từ năm 1332 đến 1400 Dịch hạch gây ra cái chết của 1/3 số người trên lục địa Á Âu ( 75 triệu người) gấp 30 lần tỷ lệ chết trong các cuộc chiến tranh thế giới. Và nó chia cắt các vùng trong đế chế rộng lớn thành nhiều phần khác nhau. Người Mông cổ ở Nga ko còn đến được Trung Hoa, và người Ba Tư cũng vậy.
Kết quả là từ thế kỉ 14 - 15 đế chế Mông cổ dần lụi tàn, mỗi vùng trong đế chế đã trở thành những quốc gia riêng biệt và nó cũng khép lại một thời đại huy hoàng của nền thương mại đường bộ Á Âu khi đế chế Ottoman mạnh lên và ngăn cấm Châu Âu đến với Châu Á.
Và có lẽ nhờ thế mà thời kì khám phá thế giới bằng đường biển đã mở ra. Vậy đấy, trong các loài động vật thì Chuột chính là loài làm thay đổi lịch sử loài người nhiều nhất. Nếu ko có đại dịch ấy thì rất có thể người khám phá ra Châu Mỹ sẽ là một người Mông Cổ.
Nguồn dữ liệu : " Thành Cát Tư Hãn và sự hình thành thế giới hiện đại" - Jack weatherford.
-Phạm Tùng-
