Greenland sẽ vào tay ai? - Cuốn sách không chỉ dành cho những người tò mò về Greenland

Tại sao một hòn đảo băng giá với chỉ 57.000 dân lại khiến ba cường quốc Mỹ - Nga - Trung phải để mắt tới?

Đó chính là câu hỏi mà cuốn “Greenland sẽ vào tay ai?” trả lời — và mình phải nói thật, đọc xong mới biết câu chuyện về Greenland, Đan Mạch và các cường quốc phức tạp hơn nhiều so với những gì được truyền thông đưa tin.

1. Giấc mơ mua Greenland của nước Mỹ hóa ra đã kéo dài hơn 150 năm

Trump không phải là Tổng thống Mỹ đầu tiên muốn “sở hữu” Greenland. Ý tưởng này đã có ít nhất là từ năm 1867, ngay sau khi Mỹ vừa hoàn tất thương vụ mua Alaska từ Nga, nhưng khi đó bị coi là ý tưởng “điên rồ” và chìm vào quên lãng. Đến thời Truman, Mỹ tiếp tục đề cập ý định này. Năm 2019, chính quyền Trump (nhiệm kỳ đầu) đã ngỏ ý mua hòn đảo. Và gần đây nhất, năm 2025 đến đầu 2026, Trump đã làm dậy sóng truyền thông toàn cầu bằng việc tuyên bố sở hữu Greenland là “tuyệt đối cần thiết” vì an ninh quốc gia, không loại trừ khả năng dùng vũ lực, khiến Greenland trở thành một trong những điểm nóng địa chính trị được theo dõi nhiều nhất.

2. Từ sự biến mất bí ẩn của người Viking đến địa chính trị đương đại

Cuốn sách đưa bạn đi qua chiều dài lịch sử của Greenland: từ thời Viking, các cuộc thế chiến, Chến tranh lạnh đến đương đại. Trong đó, sự biến mất kỳ lạ của người Viking tại Greenland dạy chúng ta bài học về sự thích nghi với môi trường sống vốn luôn biến động. Từ Thế chiến thứ 2 cho đến thời đương đại, Greenland mang ý nghĩa chiến lược trong cạnh tranh Mỹ - Nga - Trung Quốc ở 3 khía cạnh: là “vùng đệm” về địa lý của Bắc Mỹ trong mối tương quan với Moscow; cơ hội mở ra các tuyến đường thương mại Bắc Cực khi băng tan; và kho tài nguyên phong phú. Tuy nhiên, tác giả cũng phân tích rõ cái giá đi kèm khiến khu vực Bắc Cực chẳng hề “dễ xơi”, lý giải vì sao đến nay vẫn chưa có đối đầu trực diện ở khu vực này, mà hợp tác vẫn là bức tranh chủ đạo.

3. Những bài học đắt giá về quan hệ quốc tế và luật quốc tế

Đây là phần mình thấy giá trị nhất của cuốn sách. Tác giả phân tích khá kỹ những “vùng xám” trong Hiệp định phòng vệ năm 1951 giữa Mỹ và Đan Mạch bị lợi dụng nhằm phục vụ ý đồ chính trị; phân tích Luật Chính quyền tự quản năm 2009 và dự thảo Hiến pháp Greenland để làm nổi bật khát vọng độc lập của người Inuit, bên cạnh những thách thức trong tiến trình độc lập của Greenland do bị phụ thuộc sâu sắc vào trợ cấp kinh tế của Đan Mạch. Từ các phân tích rất logic của tác giả, bạn đọc có thể rút ra nhiều bài học về cạnh tranh nước lớn; khái niệm “độc lập” và “chủ quyền”; về chiến lược ngoại giao của Mỹ mà cụ thể hơn là Trump (qua việc dùng đòn bẩy, thao túng truyền thông); và cách mà nước nhỏ như Greenland tránh bị lôi kéo vào cuộc chơi của các nước lớn, đồng thời khéo léo tận dụng mối quan hệ với nước lớn để thúc đẩy lợi ích của mình.

Bằng giọng văn hài hước, châm biếm, Elizabeth Buchanan đã khiến cho vấn đề địa chính trị trở nên gần gũi, dễ hiểu. Cuốn sách là một nghiên cứu bài bản, sâu sắc không chỉ về lịch sử và tương lai của Greenland, mà còn về bức tranh địa chính trị toàn cầu. Điều làm mình hơi tiếc ở cuốn sách: tiêu đề tiếng Việt “Greenland sẽ vào tay ai?” có phần làm mất đi sự châm biếm của tiêu đề bản gốc “So You Want to Own Greenland?” (Bạn muốn sở hữu Greenland ư?), và vô tình ngầm định rằng Greenland kiểu gì cũng sẽ rơi vào tay một nước lớn nào đó — trong khi cả cuốn sách lại khẳng định niềm tin của tác giả rằng Greenland đang trên hành trình hướng tới sự độc lập, chỉ có điều là “độc lập” đến đâu và “độc lập” như thế nào.

Cuốn sách không chỉ dành cho những người tò mò về Greenland – vùng đất băng giá với cái tên rất “xanh”, mà cả những ai yêu thích, muốn tìm hiểu về quan hệ quốc tế.

9/10 điểm.

- Omega+ Book Club Binh Ton Nu Thanh -