Hai tác phẩm mới được phát hành của Henri Bergson
Bích Ngọc
Thứ Năm,
30/04/2026
4 phút đọc
Nội dung bài viết
Henri Bergson (1859-1941) là triết gia người Pháp, một nhân vật có ảnh hưởng lớn của triết học cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Từ năm 1900 đến năm 1921, ông giảng triết học ở Quốc học Pháp và vào năm 1927 ông nhận giải Nobel Văn chương. Triết học của Bergson phê phán xu hướng không gian hóa thời gian của khoa học hiện đại, đồng thời khẳng định tính liên tục, sáng tạo của đời sống và ý thức.
Các tác phẩm của ông có thể kể đến như: Ý thức luận, Vật chất và ký ức, Tiến hóa sáng tạo,Tiếng cười, Thời độ và đồng thời.
Thời độ và đồng thời của Henri Bergson là một phân tích sâu sắc nhằm đối chiếu giữa thời gian vật lý và thời gian tâm trí. Ông chỉ ra rằng, trong khi khoa học coi thời gian là một chuỗi các khoảnh khắc rời rạc có thể đo đạc, thì trải nghiệm thực sự của con người lại là một thời độ (durée) liên tục, nơi quá khứ và hiện tại thẩm thấu vào nhau trong một dòng chảy tinh thần không thể chia cắt. Dù các lý thuyết khoa học hiện nay đã có những bước tiến xa so với thời đại của Bergson, cuốn sách vẫn giữ nguyên giá trị lịch sử như một tài liệu nền tảng để nghiên cứu sự chuyển mình của tư tưởng phương Tây đầu thế kỷ 20.
Tiến hóa sáng tạo là danh tác thứ ba và được biết đến nhiều nhất của Henri Bergson. Tác phẩm xem xét sự sống trong diễn trình tiến hóa từ phương diện triết học. Dưới viễn cảnh này, lý thuyết tham vọng trình bày sự sinh triển của các năng lực nhận thức nói chung, tức là trí năng và bản năng, đặt chúng lại bên trong diễn trình sinh học để hiểu được lý do tồn tại của từng khuynh hướng xét như các vấn đề đặt ra với sự sống. Việc mở rộng các quan tâm triết học ra ngoài lĩnh vực tư biện quen thuộc, thăm dò các khía cạnh sinh học và tâm lý còn rộng hơn trật tự lô-gíc và cơ giới...Rút cục chính là mở ra một hướng đi mới, một môn siêu hình học dựa trên một trực giác ôm trọn kinh nghiệm, để khám phá các dòng tồn tục khác nhau bên trên và bên dưới ta, nhưng theo một nghĩa nào đó thì luôn ở trong ta . Một lời kêu gọi ra khỏi thân phận con người, đến với những chuyển động giãn nở hơn trong vật chất, hoặc co thắt hơn trong sinh vật, hay còn căng thẳng hơn nữa nơi các xúc cảm nghệ thuật và huyền nhiệm.
(Trích Lời giới thiệu từ sách)
