Hành trình của Marco Polo và 17 năm ông sống ở bên Hốt Tất Liệt
Marco Polo là người châu Âu đầu tiên đi xuyên Á. Bắt đầu từ Venice, ông thực hiện cuộc hành trình huyền thoại hiếm có trong lịch sử đối với cả người đương thời lẫn hậu thế.
Trong cuốn sách này, Laurence đã kể về hành trình của Marco và 17 năm ông sống ở bên Hốt Tất Liệt. Cũng nhờ vị trí, vai trò đặc biệt này mà ông có một tầm nhìn sâu rộng về để quốc Nguyên Mông.
Gia đình Marco Polo là thương gia. Để mở rộng kinh doanh, họ đã tiến về phương Đông thông qua con đường tơ lụa. Khi đó Hốt Tất Liệt - cháu nội của Thành Cát Tư Hãn lên ngôi, cai trị Mông Cổ ổn định và phát triển. Việc vận hành Con đường tơ lụa một cách trơn tru đã làm cho việc giao thương thương mại đông tây thời kỳ này trở nên dễ dàng hơn.
Trên hành trình đi đến Thượng Đô, Marco Polo đã đi qua rất nhiều nơi. Armenia là nơi đầu tiên ông tới. Nơi đây đã khiến cho ông rất ngạc nhiên về tự do tôn giáo. Tiếp theo là thành Moshuh với phiên chợ điên rồ đầy ắp hàng hóa. Marco Polo đặc biệt lưu ý về sự thất thủ của Baghdah và cái chết của nhà lãnh đạo Islam giáo của thành phố này cùng với cái chết của 8000 cư dân trong cuộc phá thành của Húc Liệt Ngột.
Vùng núi Ba Tư là một nơi khá bình yên mà Marco Polo đi qua. Khí hậu dễ chịu, dân cư mến khách và động vật chăn thả khá nhiều, dễ nuôi. Cảng biển Houmuz là điểm đến tiếp theo sau khi Marco Polo chạy thoát khỏi toán cướp biển. Đây là nơi thịnh vượng và là một bến cảng tuyệt vời.
Lúc này Marco Polo và người nhà đã có ý định đi tới Trung Hoa, song tình trạng thuyền bè và thời cơ chưa tới nên họ đã quay về Kerman. Họ quyết định không đi bằng thuyền mà chuyển qua đi bằng lạc đà trên Con đường tơ lụa.
Họ đi xuyên sa mạc trên những con lạc đà. Sau nhiều ngày di chuyển cực khổ trên lưng lạc đà, đoàn người nhà Marco Polo để đến được ốc đảo Sapurgan, một thị trấn xinh đẹp để họ mua nhu yếu phẩm tiếp tục lên đường.
Điểm đến tiếp theo của họ đặt thành Balkh, một thành phố có quá khứ bi thảm. Toàn bộ dân cư của thành phố này đã bị giết chết khi quân của Thành Cát Tư Hãn chiếm được. Bởi vậy cho dù là cửa ngõ của Con đường tơ lụa song Balkh không bao giờ có thể hồi phục sau đòn tàn bạo đó!
Badakhshan - Afganistan ở vào thời điểm đó là một nơi sản xuất thuốc phiện hàng đầu thế giới. Trong thời gian ở đây mắt của Marco Polo bị bệnh nặng và ông phải điều trị bằng thuốc phiện. Sau đó ông phải trải qua một thời gian cai nghiện vật vã. Đến khi ông bình phục đoàn người nhà Marco Polo tiếp tục lên đường, theo Con đường tơ lụa qua cao nguyên Pamir. Tại nơi nóc nhà thế giới này, cung đường vô cùng hiểm trở, các đỉnh núi tuyết phủ quanh năm, dân cư thưa thớt và còn mông muội, không khí loãng khiến cho mọi người không thể nấu ăn được.
Qua vùng cao nguyên, đoàn người đến sa mạc Lop - một sa mạc vô cùng rộng lớn, hoang vắng, trơ trụi và khắc nghiệt. Chỉ có sỏi và cát trải dài đến tận chân trời. 38°C vào ban ngày và âm độ vào ban đêm. Tuy nhiên nơi đây cũng có một vẻ đẹp hoang sơ và kỳ vĩ.
Marco Polo ra khỏi Lop thì gặp rìa Bắc của miền Trung Hoa-Lãnh thổ Tây hạ của người Đảng hạ. Tại đây ông đã tiếp xúc sâu hơn với Phật giáo và các phong tục phong tục thờ cúng, gặp những ngôi chùa có sức chứa lên đến 2,3 vạn người. Nơi đây cũng có nhiều tập tục đời thường kỳ lạ khiến cho ông khá sợ hãi: giữ giới, ăn uống kham khổ, đời sống tình dục hỗn loạn, hỏa táng…
Chính cuộc sống tại Tây Hạ đã làm thay đổi Marco Polo. Ông cởi mở hơn, háo hức tìm hiểu và tham gia vào thế giới xa lạ, đầy hấp dẫn quanh ông.
Marco Polo sùng bái Thành Cát Tư Hãn. Ông nhìn nhận Thành Cát Tư Hãn vô cùng tài giỏi trên phương diện cai trị dân và mở rộng lãnh thổ. Ông cho rằng Thành Cát Tư Hãn được mọi người yêu mến.
Marco Polo rất phấn khích khi được Hốt Tất Liệt chấp thuận làm kẻ hầu cận. Mối quan hệ của Marco Polo với Hốt Tất Liệt rất đặc biệt, đó là quan hệ chủ - tớ, thầy - trò, người cha - con trai. Ông được Hốt Tất Liệt rất ưu ái, coi như một thành viên danh dự của hoàng tộc. Marco Polo tôn sùng Hốt Tất Liệt, điều này dẫn đến việc ông miêu tả một cách lý tưởng hóa.
Marco Polo sau khi đến Trung Hoa ông còn đến Ấn Độ, Indonesia. Tính đa dạng đáng kinh ngạc của những nơi ông đi qua ẩn sâu dưới xung đột và rối ren. Ở châu Á, ông đã đi qua nhiều nơi, gặp gỡ nhiều loại người, tiếp xúc với một nền văn hóa mới, lạ lẫm, đa dạng, đáng kinh ngạc đã khiến ông thoát khỏi định kiến và đức tin Kitô giáo, gia nhập vào vương quốc Phật giáo với một sự giác ngộ.
Marco Polo không chỉ là một người du hành mà ông còn tham dự vào tiến trình lịch sử thời đại của mình. Từ một cậu bé ngây thơ dần trở thành một viên quan thượng thư tài ba phục vụ Hốt Tất Liệt.
Marco Polo là nhà du hành sẵn sàng đi tới cùng mọi cơ hội số phận đưa tới. Ông cởi mở trải nghiệm, luôn tự điều chỉnh thái độ của mình với những con người, sự kiện ông đã được gặp, được chứng kiến.
“Thế giới mà Marco Polo đã khám phá theo rất nhiều cách khác nhau trong lịch sử, nhưng những đường nét quan trọng thuộc về chân dung ông lại mang tính thời đại nổi bật. Là một thương gia, ông hiểu rằng thương mại là bản chất của mối quan hệ quốc tế và nó vượt qua các hệ thống chính trị và niềm tin tôn giáo, tất cả những điều này, theo mô tả của Marco đều đang tự giới hạn.”
- Huỳnh Thu Giang -
