Khi cuộc phiêu lưu không nằm trên biển, mà trong chính những ý tưởng của nhà văn
Bích Ngọc
Thứ Sáu,
17/04/2026
6 phút đọc
Nội dung bài viết
"Hơn cả một cuốn tiểu thuyết phiêu lưu" - Cảm nhận sau khi đọc xong " Cuộc phiêu lưu của thuyền trưởng Cocoran" - Alfred Assollant
Có thể tiêu đề, rồi chức danh của nhân vật chính là " thuyền trưởng" sẽ khiến nhiều người (trong đó có tôi) có cảm nhận ban đầu rằng đây có lẽ là một cuốn tiểu thuyết phiêu lưu với nhân vật tương tự như Thuyền trưởng Sinbad hay Robinson Cruxo hoặc Nhà quý tộc tài ba xứ Mancha Don Kihote, nhưng sau khi đọc xong tôi lại khẳng định rằng đây không phải là một cuốn tiểu thuyết phiêu lưu như tôi vẫn tưởng tượng trước khi đọc. Hay nói khác đi Alfred Assollant chỉ dùng tiêu đề, nội dung là một cuộc phiêu lưu của thuyền trưởng để làm phông nền thể hiện cho tư tưởng cách mạng mà mình theo đuổi.
Gấp trang cuối cùng của cuốn tiểu thuyết này lại ta sẽ thấy trong đầu mình hình thành lên nhiều câu hỏi " rốt cuộc thì vì sao tiêu đề là cuộc phiêu lưu của thuyền trưởng" nhưng phần lớn nội dung lại nói về những sự kiện diễn ra trên đất liền và nếu không ở trên đất liền thì cũng là trên bầu trời. Không gian của thuyền trưởng là biển cả, sóng gió, bão tố gần như không hề được đề cập đến trong cuốn tiểu thuyết này. Nhân vật trung tâm Corcoran luôn tự nhận là thuyền trưởng nhưng hầu như trong cả câu chuyện anh ta chỉ ở trong cung điện và du lịch bằng khinh khí cầu. Anh ta cũng chủ yếu chỉ huy những đội quân trên bộ trong các trận chiến trên bộ. Và phần lớn giữ vai trò là một quốc vương của Bhagavapour - thuộc Ấn Độ. Sự trái ngược giữa điều mà nhân vật tự nhận với không gian, sự việc diễn ra xung quanh nhân vật tạo ra một sự hài hước thú vị và cũng là kĩ thuật PHẢN TIỂU THUYẾT PHIÊU LƯU của tác giả. Nhờ vậy mà câu chuyện trở nên rất hấp dẫn, người ta sẽ theo dõi xem rốt cuộc anh chàng thuyền trưởng này sẽ làm được những gì khi là vua của một công quốc nhỏ bé xứ Ấn Độ đang bị thực dân Anh đe doạ.
Song song với cách kể chuyện có phần châm biếm và hài hước, tác giả cũng lồng ghép vào đó những tư tưởng về tự do, dân chủ rất tiến bộ vào thời ấy, khi mà ông đã để cho nhân vật Corcoran điều hành đất nước bằng pháp luật, đầu tư vào công trình công cộng, huấn luyện quân đội tinh nhuệ, giảm thuế và xoá bỏ các đẳng cấp giữa người và người ở công quốc giả định Bhagavapour. Thực ra đây mới là mục đích chính của tác giả khi viết cuốn tiểu thuyết giả phiêu lưu này. Bởi trong thời kì nó được sáng tác, nước Pháp của Napoleon III đã cấm mọi tác phẩm được in của Assollant vì nó truyền bá tư tưởng tự do, cộng hoà, dân chủ.
Truyện cũng khắc hoạ cuộc sống đầy màu sắc huyền thoại và khá kì lạ của Ấn Độ những năm giữa thế kỉ 19. Đó là xứ sở của những cuộc đi săn động vật mà ngày nay đã trở lên quý hiếm như tê giác, hay việc con người sống cùng các loài động vật hoang dã như hổ, voi. Cũng là xứ sở mà con người có sự phân chia đẳng cấp rất nghiêm ngặt, tôn sùng nhà vua và các vị thần của Hindu giáo
Cho dù chê bai và dành nhiều tình tiết hơi ác cảm khi nói về người Anh tại Ấn Độ nhưng tác giả cũng ngầm khẳng định sức mạnh quân sự và tính kỉ luật cũng như hiệu quả của quân đội Anh. Truyện cũng nhân cách hoá hổ, voi, miêu tả hành động, tình cảm của chúng như thể chúng là những con người. Con hổ Lousion luôn bên cạnh bảo vệ, chiến đấu và giúp đỡ Corcoran từ đầu đến cuối truyên, thực sự cho thấy cách xây dựng hình tượng văn học thú vị, hấp dẫn đi trước thời đại của nhà văn.
Đọc hết " Những cuộc phiêu lưu của thuyền trưởng Corcoran" bạn sẽ thấy thực ra chẳng có cuộc phiêu lưu nào cả, chỉ có trí tưởng tượng, và lý tưởng của nhà văn đang phiêu lưu trong tâm trí ta.
