Những suy ngẫm về khái niệm “hòa bình”.

Nếu mong chờ những áng văn chương đẹp, những dòng hồi ký dạt dào cảm xúc thì "Hành trình vì hòa bình" khi mới đọc sẽ làm bạn có chút hụt hẵng. Cuốn sách không phải là một tác phẩm “hấp dẫn” theo nghĩa thông thường. Ở đó không có những câu chữ trau chuốt, bay bổng hay những đoạn văn mang màu sắc văn chương rõ nét. Thay vào đó, người đọc bước vào một dòng hồi ức thẳng thắn, đôi khi khô ráp, nhưng lại có sức nặng đặc biệt - bởi nó được viết từ trải nghiệm thật, từ một góc nhìn trực diện, quyết đoán từ trong cuộc nhìn ra: Nguyễn Chí Vịnh.

Điều khiến cuốn sách trở nên khác biệt nằm ở chính giọng điệu ấy. Một vị tướng, một nhà lãnh đạo cấp cao, nhưng khi viết lại hành trình của mình, ông không cố gắng “làm đẹp” câu chuyện. Những trang sách giống như những ghi chép cá nhân: giản dị, trực diện, có lúc pha chút ngông nghênh, ngang tàng, nhưng luôn toát lên sự quyết đoán và đặc biệt là sự cẩn trọng trong từng suy nghĩ. Chính sự kết hợp giữa cái “ngông” của người dám nghĩ dám làm và cái “chắc” của một chiến lược gia đã tạo nên một chân dung rất riêng - không lý tưởng hóa, nhưng đủ để người đọc tin và suy ngẫm.

Trọng tâm của cuốn sách là hành trình hình thành và phát triển của lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc của Việt Nam - một bước đi mang tính lịch sử. Từ những ngày đầu “dò đường”, khi ý tưởng tham gia còn vấp phải không ít hoài nghi, đến quá trình chuẩn bị lực lượng, xây dựng mô hình, đào tạo con người, rồi triển khai thực tế tại các phái bộ xa xôi như châu Phi - tất cả hiện lên không phải như một bản báo cáo thành tích, mà là một chuỗi thử thách thực sự. Người đọc có thể cảm nhận rõ những cuộc tranh luận căng thẳng, những quyết định khó khăn, và cả những áp lực vô hình mà người trong cuộc phải đối mặt. Ở đó, Liên Hợp Quốc không chỉ là một tổ chức quốc tế, mà là một không gian thử thách năng lực và bản lĩnh của một quốc gia từng trải qua chiến tranh như Việt Nam.

Và chính trong không gian ấy, hình ảnh người lính Việt Nam - những “mũ nồi xanh” - hiện lên đầy sống động. Không phải là những hình tượng anh hùng mang tính biểu tượng, người lính trong cuốn sách này rất đời thường: họ trồng rau trên vùng đất khô cằn, xây trường học cho trẻ em địa phương, khám chữa bệnh cho người dân nghèo. Nhưng cũng chính họ là những người đối mặt với hiểm nguy, với điều kiện khắc nghiệt, với khoảng cách địa lý và nỗi nhớ quê hương. Hình ảnh ấy làm nổi bật một điều: người lính Việt Nam không chỉ biết chiến đấu, mà còn biết kiến tạo và sẻ chia.

Điểm đáng chú ý là cuốn sách không dừng lại ở việc kể lại quá khứ. Nó đặt ra những suy ngẫm về khái niệm “hòa bình”. Qua cách nhìn của Nguyễn Chí Vịnh, hòa bình không phải là trạng thái tĩnh - không chỉ là việc “giữ cho không có chiến tranh”. Hòa bình, ở một tầng sâu hơn, là sự chủ động tham gia, là tinh thần chia sẻ và trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Đó là lý do Việt Nam không chỉ là người hưởng hòa bình, mà còn là người góp phần tạo dựng hòa bình.

Từ góc nhìn đó, cuốn sách gợi ra nhiều điều đáng suy nghĩ, đặc biệt với người trẻ. Trong một thế giới biến động nhanh, nơi thông tin dày đặc và giá trị dễ bị nhiễu loạn, cách tư duy của một người như Nguyễn Chí Vịnh trở nên đáng tham khảo: không nhìn vấn đề theo lối đơn giản hay cảm tính, mà luôn đặt nó trong bối cảnh rộng hơn, cân nhắc nhiều chiều, nhưng khi đã quyết thì dứt khoát. Không cực đoan, không hời hợt, và có trách nhiệm với lựa chọn của mình. Cũng từ đó, “cống hiến” không còn là điều gì quá lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ - cách mình suy nghĩ nghiêm túc hơn, sống có trách nhiệm hơn, và sẵn sàng chia sẻ với người khác.

"Hành trình vì hòa bình" không phải kiểu đọc một mạch là “đã”, nhưng càng đọc càng thấy ngấm. Giá trị của cuốn sách nằm ở sự chân thật và chiều sâu suy nghĩ. Và khi gấp sách lại, điều còn lại không phải là một câu chuyện cụ thể, mà là một lựa chọn: đứng ngoài quan sát, hay tham gia - theo cách của riêng mình - vào hành trình gìn giữ hòa bình.

-Hồng Thức-