Níu giữ tiếng vọng lịch sử Việt Nam từ quá khứ
Bích Ngọc
Thứ Hai,
19/01/2026
6 phút đọc
Nội dung bài viết
"Người An Nam sở hữu một nền văn minh lâu đời hơn của ta và hoàn hảo hơn ở một vài khía cạnh".
"Chúng ta đã mở mang đường sá; nói đúng hơn phải là: chúng ta ép họ lao dịch mở mang đường sá; nhưng ngay từ đầu, lộ lớn chỉ là các tours d'inspection để tiện việc kiểm soát hoặc giải quyết nhu cầu tản bộ mỗi chiều tối của nhà cai trị mà thôi".
- Eugène Brieux | Việt Nam: Những tiếng vọng từ quá khứ -
Mở đầu hợp tuyển mới nhất của nhà Omega+ về lịch sử Việt Nam là một ghi chép rõ ràng, thẳn thắng và đậm mỉa mai của học giả người Pháp, người đươc mệnh danh là "nhà văn vĩ đại nhất nước Pháp kể từ Molière". Những con chữ sắc bén mở màn cho một tập hợp những nghiên cứu, ghi chép cá nhân, khảo cứu về Việt Nam thời thuộc địa và cả những ghi chép về lịch sử xa hơn trước đó.
Ở đấy, chúng ta có thể thấy đôi chút bất ngờ về cách nhìn của những người Pháp và người Việt cùng thời khi nhìn nhận về thời cuộc. Với ghi chép về chuyến đi của công sứ Quy Nhơn E.Navelle từ Thị Nại đến Bla, chúng ta không chỉ đọc một chuỗi những ký sự về địa lý, về hành trình, mà xa hơn còn đọc được ở đấy lịch sử về vùng đất, những cuộc giao tranh trong quá khứ Việt Nam - Champa, Nguyễn - Tây Sơn, cả về gốc tĩnh mảnh đất cao nguyên An Khê (mà bạn sẽ rõ hơn nếu đọc Lịch Sử Khai Khẩn Cao Nguyên An Khê, 1864-1888).
Với những khảo cứu của những cái tên quen thuộc như Léopold Cadière, Paul Pelliot và Phạm Quỳnh, chúng ta đọc được nhiều hơn về phong tục, lịch sử, văn hóa, dân tộc. Nhưng rộng hơn, chúng ta còn thấy từ chính những ghi chép ấy, những học giả cùng thời đang cố ghi chép bằng tất cả khả năng những tri thức mà họ biết, họ lĩnh hội, với tình cảm cho vùng đất Việt, để sợ rằng một mai những tri thức ấy có thể bị thuốc súng và văn hóa Âu Châu xóa mờ đi mất.
Với mình, đât là một cuốn sách đáng đọc, cả những bài có chút hơi lan man như "Lược khảo về nguồn sử liệu An Nam" vẫn rất rất đáng đọc và trân trọng. Bởi những cái tên ấy, những tác giả ấy đang muốn níu giữ tiếng vọng của lịch sử Việt Nam từ quá khứ. Những công sức ấy, rất rất đáng trân trọng!
- Nguyen Linh -
