Sự hưng thịnh và suy tàn của triều đại nhà Nguyên

Cuốn sách này tương đối dễ đọc, có chú thích của biên tập hay người dịch rõ ràng, phần trích dẫn từ các nguồn tài liệu khác nhau được chú thích ở cuối sách cũng đỡ đọc mấy này vì mình cũng không hay đọc trích dẫn từ nguồn nào lắm, có gì ai muốn biết quan điểm hay các tình tiết được đề cập đến trong sách được trích dẫn từ nguồn nào thì nghiên cứu ở cuối sách. Về nội dung đọc thì mình hiểu hơn tại sao lại là Mông Nguyên mà trong sử nước ta hay đề cập đến, 3 lần chống quân xâm lược Mông Nguyên, còn có thể gọi là quân xâm lược Mông Cổ, hay nhà Nguyên, cứ tưởng nhà Nguyên - Đại Nguyên là của tộc người Hán dựng nên, nhưng không phải là Hốt Tất Liệt- người Mông Cổ, và hiểu đúng bản chất thì quân Mông Cổ đi thôn tính, xâm lược rất nhiều vùng lãnh thổ, có rất nhiều chư hầu.

Vì đế quốc Mông Cổ kiểu sống du mục, thích thôn tính nhưng để có thể hợp nhất và đồng hóa được thì họ không làm được, trong cuốn sách này chỉ ra rõ lý do căn nguyên của việc tại sao Đế Quốc Mông Cổ lại từ từ sụp đổ, và thêm nữa do thôn tính lãnh thổ rộng lớn nên chia theo các hãn thị tộc quản lý, kiểm soát những vùng lãnh thổ khác nhau, còn Hốt Tất Liệt được giao cho quản lý, kiểm soát vùng phía Bắc Trung Hoa và đang muốn chiếm đánh Nam Tống. Rốt cuộc vì sao ông người Mông Cổ nhưng lại lấy tên Đại Nguyên mà không lấy tên thuần theo Mông Cổ thì còn là ẩn số, chắc có thể ông đã bị Hán hoá rồi, cũng có thể đó là cách để ông có thể kiểm soát được vùng lãnh thổ của người Hán.

Về tư duy thôn tính cả thế giới, hợp nhất các lãnh thổ thành một, là ý định của Thành Cát Tư Hãn- ông nội của Hốt Tất Liệt, rồi sau này Trung Quốc lại lấy luôn cái ý định làm bá chủ thiên hạ này là kim chỉ nam của Trung Quốc luôn (này mình tự suy diễn thôi nha, mỗi người sẽ có cách suy nghĩ khác nhau, vùng Tây Tạng cũng được nói đến nhưng chỉ nói là kiểu như chư hầu của Đế Quốc Mông Cổ- chứ không phải thuộc Trung Quốc, đây có thể là nguyên nhân sẽ có hai luồng ý kiến Tây Tạng thuộc Trung Quốc và Tây Tạng là vùng lãnh thổ có chủ quyền riêng biệt không thuộc bất cứ nhà nước nào của Trung Quốc cả, theo mình thì Tây Tạng không thuộc triều đại nào của người Hán- bị Đại Nguyên thôn tính là nước chư hầu- mà nhà Nguyên thực chất là một nhà nước của người Mông Cổ trong giai đoạn đi thôn tính mới đúng, nhưng mà cũng có thể biện luận nó là của người Hán, chỉ đứng đầu là người Mông Cổ thôi, vì ông Hốt Tất Liệt đã trị vì theo kiểu của người Hán nên cũng có thể phân tích theo kiểu này luôn. Mình nói hơn lan man của vấn đề Tây Tạng mà nó không phải là trọng điểm của cuốn sách này^_^). Nhờ đọc cuốn sách này mà hiểu được lúc trước Đế Quốc Mông Cổ rộng lớn như thế nào, trải dài như thế nào, thì mọi người đọc câu này là hiểu nó rộng lớn cỡ nào nha: “Chưa từng có một đế chế nào cai trị những lãnh thổ xa xôi như vậy. Khoảng cách từ Bắc Kinh tới Tabriz xa hơn khoảng cách từ London tới New York; thế nhưng người Mông Cổ đã thống trị cả hai nơi đó.” (thật sự khâm phục Thành Cát Tư Hãn).

Cuốn sách cũng chia bố cục và các chương rõ ràng, từ tiểu sử của gia đình Hốt Tất Liệt, sự mở rộng bờ cõi của Đế Quốc Mông Cổ rộng lớn và quy mô khủng tới nào, ông là Hoàng đế của Đại Nguyên và Đại Hãn của Đế quốc Mông Cổ, chính nhờ ông đã thống nhất hai miền của Trung Quốc là miền Bắc nhà Kim trị vì và miền Nam nhà Tống trị vì, và cũng mở rộng lãnh thổ Trung Quốc rất nhiều, từ đây thì hiểu vì sao Trung Quốc có thể viện dẫn từ đây mà hòng tuyên bố chủ quyền với Tây Tạng như mình đã nêu quan điểm ở trên, có nhiều vùng khác như Vân Nam, Con đường Tơ lụa cho đến tận dãy Thiên Sơn, cả Mãn Châu nữa. Ông có công đối với Trung Quốc, nhưng không thể duy trì được chế độ của người Mông Cổ, chính sách thì cũng có nhiều cái khuyết điểm đáng lên án, nhưng chung quy do sự thể rối ren nhiều sắc tộc, tôn giáo cũng như nạn tham nhũng thì có muôn đời mà, ông cũng không có chính sách để dùng chung một ngôn ngữ cho triều đại của mình mà được sử dụng nhiều ngôn ngữ như tiếng Mông Cổ, Hán, Phạn, nói chung là không thể nào có thể đồng hoá được người Hán, và ông là Hoàng đế ngoại bang của triều đại nhà Nguyên- có thể hiểu kiểu như vậy, nhưng cũng có thể hiểu đế quốc Mông Cổ thôn tính và lập nên một triều đại nhà Nguyên nằm dưới sự kiểm soát của đế quốc Mông Cổ.

Rồi tiếp đến kể về quá trình chinh phục biển cả của ông như thế nào, không ngờ Mông Cổ còn xâm lược cả Nhật Bản, đây cũng có thể là nguyên do sinh ra tranh chấp đảo giữa Trung Quốc và Nhật Bản- nhưng mà cũng không đề cập đến chính xác đảo nào ngoài đảo Ninh Ba thôi, nên vấn đề này không đào sâu, trong cuốn sách cũng không thể diễn giải chi tiết được, nhưng mình đoán do xâm lược này cũng là cái cớ để Trung Quốc nhằm tranh chấp đảo với Nhật Bản. Nói chung có lập quân đội trên biển, tàu chiến hạm, có đi giao thương với nhiều vùng lãnh thổ nhưng không đề cập đến việc chiếm đảo, tức là chỉ đi ra biển lớn giao thương mua bán, và thám hiểm là chủ yếu, chứ không có nghĩ đến việc kiểm soát các đảo xa tít, chỉ đi biển gần khu vực bờ biển hoặc các đảo gần bờ biển.

À cuốn sách còn nói đến sự suy tàn của nhà Nguyên sau khi Hốt Tất Liệt hoàn tất cuộc đời, còn cháu nội ông kế tục- rồi khi ông cháu nội này cũng hoàn tất cuộc đời thì triều đại nhà Nguyên bị Chu Nguyên Chương lật đổ, và mở ra thời kỳ nhà Minh, sách cũng nói sơ qua về tiểu sử của Chu Nguyên Chương, cũng đề cập đến nhà Minh đã hoang phí như thế nào để xây Vạn Lý Trường Thành nhằm chống quân xâm lược Mông Cổ- công trình mà sau này được UNESCO công nhận Di Sản Thế Giới. Nhà Minh cứ nghĩ mối đe dọa lớn nhất của họ là quân Mông Cổ nên bỏ bê giao thương buôn bán, bỏ bê ngành hàng hải, nên mạng lưới ngành hàng hải bị chia ra, các vùng lãnh thổ khác từ từ chiếm việc giao thương mua bán hay ngành hàng hải bậc nhất dưới thời nhà Nguyên này. Nói chung là Trung Quốc thời nhà Minh không còn kiểm soát mạnh mẽ về hàng hải nữa. Và trong sách cũng đề cập đến thời nhà Thanh, vấn đề Đài Loan có sự kiểm soát của Anh và Hà Lan, và sự thống trị của phương Tây. Ngoài ra, sách cũng đề cập đến một số vấn đề văn hoá, nghệ thuật, ẩm thực nữa, sự ra đời của hài kịch hay tửu lâu, các món ăn từ thịt cừu của người Mông Cổ…. Còn vì sao đường chín đoạn có từ thời Tưởng Giới Thạch và ông lấy căn cứ từ đâu thì mình chưa biết, chứ thời nhà Nguyên cũng đi giao thương, kiểm soát biển gần với bờ biển chứ cũng có đi ra đảo xa gì đâu.

Đọc cuốn sách cho mình mở mang được nhiều điều, lịch sử từng giai đoạn khác nhau sẽ có những biến động khác nhau về vùng biên giới, lãnh thổ trên đất liền cũng như trên biển, những người viết sử thì họ không phải nhân vật chính, còn nhân vật chính thì làm gì có thời gian để viết sử, nên mọi thứ đều mang tính chất tương đối, và cóp nhặt từ nhiều nguồn, còn có luận điểm về “Người Mông Cổ là người Nhật nữa kìa”, đọc để biết thêm cái gì nó quá vô lý, cái gì nó là sự mù mờ trong sự thật lịch sử, cái gì là sự thật tất yếu, cái gì vẫn còn đang bỏ ngỏ, tranh cãi. Thế nên, đọc sách để hiểu thêm về lịch sử Trung Quốc và hiểu hơn tại sao nó có nhiều khu tự trị, và nó cũng đa dạng văn hóa, đa dạng bản sắc như vậy, nó cũng đa dạng tôn giáo luôn- nhưng mà nay chắc do lãnh thổ rộng lớn như vậy nên nó kiểm soát gắt như vậy và có những cái nó dùng bạo lực đề đàn áp- như với người Tây Tạng là ví dụ điển hình, cũng âu là do sợ nổi loạn gây bất ổn chính trị và tư duy thôn tính bá chủ thế giới.

-Lucia Luka-