"Súng, Thép và Vi trùng" – Khi lịch sử được giải thích bằng địa lý thay vì chủng tộc

Mình chia nhỏ từng phần, đọc đi đọc lại những đoạn chưa hiểu, mang sách theo bên mình dù khá nặng và tranh thủ nghe lại từng chương khi có thời gian. Phải mất gần một năm mình mới đọc xong cuốn sách này.

Cảm giác khi gấp lại trang cuối thật sự rất đặc biệt. Đó không chỉ là niềm vui vì hoàn thành một cuốn sách dày nhất mình từng đọc, mà còn là sự tự tin để tiếp tục chinh phục những cuốn sách khó hơn sau này. Quan trọng hơn, cuốn sách đã thay đổi hoàn toàn cách mình nhìn về lịch sử.

Mình không còn giải thích sự phát triển của các nền văn minh bằng yếu tố chủng tộc hay trí thông minh bẩm sinh, mà bắt đầu hiểu vai trò của địa lý, môi trường, khí hậu, cây trồng, vật nuôi và vô số yếu tố khác trong việc định hình lịch sử nhân loại.

Sau đó, khi đọc những cuốn như "Những tù nhân của địa lý" của Tim Marshall hay "Lịch sử bí mật của vàng" của Dominic Frisby, mình nhận ra rất nhiều lập luận trong các tác phẩm này đều ít nhiều chịu ảnh hưởng từ "Súng, Thép và Vi trùng". Nhờ đã có nền tảng từ trước, mình hiểu nội dung nhanh hơn và cũng thấy thú vị hơn rất nhiều.

Gần đây, mình may mắn nhận được phiên bản bỏ túi của cuốn sách trong một sự kiện. Ở thời điểm hiện tại, mình đã quen đọc trên máy đọc sách và điện thoại hơn. Nhưng cảm giác cầm một cuốn sách giấy, dùng bút chì ghi chú, dán bookmark nhiều màu hay tô highlight những đoạn tâm đắc vẫn là một trải nghiệm rất khó để các thiết bị điện tử thay thế.

Điều mình thích nhất ở phiên bản bỏ túi là sự tiện lợi. Cuốn sách nhẹ hơn, gọn hơn nhưng vẫn giữ được bố cục rõ ràng và cỡ chữ đủ dễ đọc. Giờ đây mình có thể áp dụng chiến thuật "mưa dầm thấm lâu" một cách đúng nghĩa: mang sách theo mỗi ngày, tranh thủ đọc vài trang lúc rảnh, đọc lại trước khi đi ngủ hay đơn giản là bỏ vào balo mỗi khi ra ngoài.

Đọc lại lần thứ hai cũng mang đến rất nhiều cảm xúc. Cuốn sách vẫn khó, nhưng mình hiểu sâu hơn nhiều vì đã đọc thêm nhiều tài liệu khác trong những năm qua. Đồng thời, mình cũng phát hiện ra rất nhiều chi tiết thú vị mà lần đầu mình đã vô tình bỏ qua.

Trong "Một thử nghiệm phê bình", C.S. Lewis từng viết rằng: người thực sự yêu một cuốn sách hay sẽ đọc nó nhiều lần. Sau khi đọc lại "Súng, Thép và Vi trùng", mình thấy điều đó hoàn toàn đúng.

Nếu bạn yêu thích lịch sử, nhân chủng học hay địa chính trị, đây không phải là cuốn sách để đọc một lần rồi cất lên kệ. Đây là cuốn sách đáng để sở hữu, ghi chú và quay lại nhiều lần trong nhiều năm.

Với mình, đó vẫn là một trong những cuốn sách đáng đọc nhất về lịch sử mà mình từng có cơ hội tiếp cận.

-Omega+ Buddies Hung Nguyen Huu Huy -