Tôi (là bạn, là tôi, hay là chúng ta, hay là con người) là ai ?
Bích Ngọc
Thứ Hai,
02/02/2026
7 phút đọc
Nội dung bài viết
Khi cơn lũ của những tiến bộ khoa học luôn cuộn trào dâng sóng, từng phát minh, từng phiên bản ngôn ngữ học sâu luôn cạnh tranh từng ngày, từng giờ, văn minh nhân loại như nhìn thấy được chiếc “phao cứu sinh” giữa biển trời thông tin mênh mông lộng gió trong thời đại 4.0.
Sự va chạm và cộng sinh đó đã nảy sinh một vấn đề lớn lao khác, khi chủ thể con người cảm thấy mối lo lắng khi sự “cấy ghép” đã làm mờ dần ranh giới giữa sinh học và phi sinh học, đó là khi văn minh đạt ngưỡng “phi tính”, và chúng ta phải đối đầu một câu hỏi thuở sơ khai của triết học loài người, một câu hỏi rất cũ nhưng lại rất mới trong thời đại hiện nay – câu hỏi đó xuất hiện ở ngay trong chương 3 tác phẩm “Điểm kỳ dị đã cận kề”
Tôi ( là bạn, là tôi, hay là chúng ta, hay là con người ) là ai ? – who am I ?
Ngay từ khi đọc tựa đề này, hình ảnh bật lên đầu tiên trong đầu tôi thấy được là một người đàn ông xanh xao, gầy nhẳng với khuôn mặt đăm đăm với câu nói đã trở thành bất hủ : "Cogito ergo sum"- “Tôi tư duy nghĩa là tôi tồn tại” của nhà triết học, toán học Descartes .
Ấy vậy, điều khiến chúng ta phải đắn đo khi đọc chương này đó là tìm được điểm biên trước “Điểm kỳ dị” hay nói một cách văn hoa hơn, chúng ta sẽ nhìn thấy chân trời sự kiện khi mà trí tuệ AI vượt qua bộ não con người và thời điểm cả hai hợp nhất.. Vì lẽ đó, cách định nghĩa về một chủ thể đạt được sự “tự do ý chí” sẽ mang ý nghĩa quyết định luận cách mà chúng ta đánh giá ngưỡng của trí tuệ AI, đây có lẽ là chương “khó nuốt” nhất trong toàn bộ cuốn sách, bởi có khá nhiều các khái niệm triết học,logic, lý thuyết bất định lượng tử, và cả lý thuyết pan-proto-psychism được vận dụng, bởi một chủ thể hoàn chỉnh khi nó có thể đáp ứng được khái niệm “ergo” từ mà chỉ dịch nôm na nghĩa là “tư duy”..
Ergo còn được xem như một “trường phổ” liên tục -các trải nghiệm ý thức nội tâm như buồn, đói, khát, khắc khoải, vui vẻ, trầm ngâm.. và quan trọng hơn là nó có khả năng tư duy tự thân (self-awareness), và trải nghiệm của mỗi người sẽ là độc nhất, bạn không thể tìm bất cứ hai người nào có trải nghiệm giống hệt nhau trước một khung cảnh hay sự việc bất kỳ. Đến lúc này một vấn đề tưởng như thuần triết học lại tỏ ra vô cùng đắc dụng trước một thời điểm tưởng như chỉ có thể xảy ra trong phim viễn tưởng “Người - AI hợp nhất”, bởi đây có lẽ sẽ là bức tường ranh giới cuối cùng một phép thử Turing khả dĩ nhất cho tiến trình văn minh phía trước nơi mà dữ liệu bộ não của bạn có thể được “số hóa” hoàn toàn trên không gian ảo !
Liệu tương lai có bị “phân nhánh”, hay “ý chí” của bạn khi được số hóa (sau khi bạn mất đi) sẽ giống như con mèo của Schrödinger - nơi mà chúng ta chẳng thể nào biết được, có đúng đó là suy nghĩ của bạn hay không và nếu hồi nhỏ bạn đã từng đọc “Bảy viên ngọc rồng” như tôi, thì thậm chí tôi lúc đó còn nghi ngờ các nhân vật được Rồng thần hồi sinh …không phải là họ nữa, vì đôi khi cách đối xử của họ đôi khi hơi khác :)))
Có lẽ, thời điểm đó, chúng ta sẽ bước vào một không gian có thể xem như là “Sân sau của linh hồn”
-Trường Thắng-
